luisteren 3
:Zondag is het vandaag en ik heb geen dienst.Een dame vertelt: Het is museumdag en vandaag is “ boven ” ook open.Wie waren nu die Juliaantjes en waar komt de naam vandaan, vraagt iemand me.
Weet U ook uit welk steen deze kleine kapel gebouwd is en wanneer?
Ik weet dat in 1930 de nieuwe genade kapel klaar is, en dat dan de oude uit
1909 afgebroken wordt.
De steensoort waaruit de kapel is opgetrokken is Nivelsteiner steen.
De architect is Jan Stuyt en aannemer is Van Sambeek uit Heemstede .
De 11 februari 1909 , de feestdag van O.L.Vr. van Lourdes is het de laatste keer dat
er in de oude kapel een Eucharistieviering wordt gehouden.
We staan voor een lijstje waarop een statistiek is afgebeeld over een aantal jaren en
waarop de bezoekersaantallen zijn geturfd.
In 1954 is er een enorme piek.
Waarom ??? vraagt iemand.
In 1854 op 8 december verkondigde de toenmalige Paus, Pius IX, het dogma af van
Maria Onbevlekte Ontvangenis. In 1954 is dat 100 jaar later en een apart Maria jaar.
Ik merk dat men niet weet wat er dan precies bedoeld wordt en probeer het uit te leggen:
Anna en Joachim was een kinderloos echtpaar.
Op latere leeftijd krijgen ze toch nog een dochtertje.
Dat kindje is zonder erfzonde geboren en dat kindje was Maria.
Dat is de Onbevlekte Ontvangenis van Maria .
De meeste mensen denken dat de Onbevlekte Ontvangenis duidt op de conceptie
van Jezus zelf. Ik hoor dat de meeste aanwezigen dat ook denken.
In 1854 is dat dogma van de Onbevlekte Ontvangenis en op 25 maart 1858, dus 4 jaar later, zegt Maria tegen Bernadette in Lourdes : Ik ben de Onbevlekte Ontvangenis.
25 Maart is Maria boodschap en ik denk dat het niet toevallig is dat Maria dat
op de 25e maart bekend maakt.
Bernadette vraagt steeds weer : Wie bent U? en dan op de 25e maart 1858 geeft
Maria haar naam aan het meisje. Wat zal die paus Pius IX blij geweest zijn.
Maar er komen een aantal mensen naar Heiloo die ik moet gaan rondleiden op
de tentoonstelling.
Het zijn namelijk mensen die ik via Radio Noord-Holland heb leren kennen.
Om half twee ben ik bij de tentoonstelling en terwijl ik informeer of er iemand is die
dhr.Stam heet, komt er een heer naar me toe en zegt : Mevr. Out soms?.
Dat was dus duidelijk.
Dhr. Stam heeft uit Hilversum en Bussum een groepje mensen meegenomen.
We lopen met 9 personen over de tentoonstelling.
Onder het lopen hoor ik dat de meeste mensen protestant zijn en ook een dame die
Jehova’s getuige is. Heb ik dat weer denk ik even en roep meteen Maria haar hulp in
om een goede rondleiding te geven.
Ik ben dan helemaal in mijn nopjes want dan gaat de tentoonstelling natuurlijk vooral over Maria.
Ik moet heel wat vragen beantwoorden die ik andere keren niet krijg, maar over de
Onbevlekte Ontvangenis vertel ik, alsof me neus bloedt.
En de groep blijft aandachtig luisteren.
Na de rondleiding bied ik ze aan om even iets te drinken, dat is raak natuurlijk.
Ik neem een paar mensen mee om de kapel te laten zien. Dat is helemaal in de roos.
Speciaal het houten Maria beeld van Bokhoven en Jonkers uit s’Hertogenbos laat ik tot
in de puntjes bekijken en ze zijn muisstil.
Dan bied ik aan om door het park naar de kleine kapel te gaan. Omdat er om 3 uur een
dienst is begonnen, kunnen we het laatste stukje meemaken.
De kruisberg is mooi, het rustaltaar is zo mooi en schoon, ik ben zo trots als een aap
dat ik het nu aan dit gezelschap kan tonen. De huisjes van de staties worden zo geprezen.
Ik vind het dan weer jammer dat er niemand van de tuinmannen even mee is,
want ze horen nooit hoe men hun werk steeds weer waardeert.
Dan komen we bij de kleine kapel en juist voordat broeder Wiro de zegen geeft.
Als muisjes staan ze achter in de kapel en bewonderen alles wat op hun afkomt.
Wat vinden ze het mooi. Ik straal van trotsheid. Als de meeste mensen de kapel hebben
verlaten geef ik ze nog een extra rondje uitleg over de geheimen van de rozenkrans
die op de zijwand staan afgebeeld.
De voorkant had ik al in het klooster verteld.
Ze zijn ademloos en vinden het zo prachtig.
Zo erg onder de indruk zijn er een paar, dat ze zelfs novene kaarsen meenemen en
kaarsjes opsteken.
Dan gaan we langs het Keltische kruis en St.Willibrordus weer terug en zoeken de auto’s
op de parkeerweide. Voldaan en vol indrukken verlaten de mensen Heiloo.
Ik loop terug naar het klooster.
De middag is om. Vandaag had ik geen dienst, maar ben dol gelukkig met wat ik mocht
doen.
Ik wil graag een paar dingen doorgeven. Het is niet mijn mening, maar de mening van mensen die op de tentoonstelling kwamen.
Een aantal weken heb ik vooral naar mensen mogen luisteren.
Er zijn verslagen van gemaakt en U krijgt dat ook te lezen.
Wat is mij nu opgevallen?
We hebben geweldige mensen bij de vrijwilligers. Ik ben vooral blij met de mensen met
wie ik daar heb mogen werken.
Het was geweldig om jullie te leren kennen. Ik weet nu van meer mensen welk gezicht er bij
welke naam hoort.
De mensen willen graag de gewone dingen horen.
De verhalen over vroeger, over deze omgeving, ze willen ook graag uitleg over de dingen
die op kapel aanwezig zijn zoals:
Maria haar leven. Over b.v. het Dogma van de Onbevlekte Ontvangenis wisten de
meeste mensen niet waar het eigenlijk over ging. Anna is nog wel bekend, maar wie haar
man was, weet bijna niemand.
Over het leven van Maria weten de mensen bijna niets. En er is heel veel over te vertellen.
De schildering in de genadekapel vindt iedereen mooi, maar na uitleg over de voorstelling,
is het nog veel mooier. Veel mensen die in de kleine kapel geweest zijn vroegen om meer
uitleg van de voorstellingen. Maar als je zelf de bijbel verhalen niet kent, dan is er weinig
te vertellen.
Hoeveel kerken er nu eigenlijk geweest zijn.
Wat het Keltisch kruis voorstelde.
Waarom een Keltisch kruis.
Wat voor een plaat er bij statie 10 ligt. Wanneer is die plaat er gekomen?
De staties in het park zijn herontdekt tijdens de tentoonstelling.
De mensen zijn vol belangstelling naar het leven van de H.Juliana en vooral naar haar
Juliaantjes, de zusters van het klooster.
De H.Juliana van Falconieri was bij niemand bekend.
De mensen zijn vol bewondering over de 1e tekening door dhr. Bijvoet ontworpen n.l.
De H.Drieeenheid. Ik heb er eindeloos over verteld, over het gastmaal nog veel meer.
Ik zie het als de kans van me leven wanneer ik zoals zondag met 9 protestanten mensen
over de tentoonstelling loop, om dan geweldig over Maria te vertellen. Uiteindelijk ben
ik met deze mensen naar het lof gegaan en ze hebben allemaal een lichtje bij Maria
aangestoken en een paar namen zelfs een novene kaars mee. Dan ben ik helemaal gelukkig!
Over de verschillende kapellen wist men ook bijna niets, welke kapel er nu het eerst was
en wat is nu de noodkapel.
Men is over het algemeen erg blij dat het er zo netjes uitziet op kapel .
Behalve de w.c .’s op het terrein, daar wil men het niet over hebben maar verder vindt men
het er keurig netjes. De paden zijn voor oudere mensen wel slecht te begaan. Het grote
Maria beeld bij de vijver is een topper, ik prijs het ook de hemel in als ik er langs loop
met mensen .De tuinmannen krijgen een extra pluim. Zo prachtig is het park steeds als
men er door loopt.
Er zijn een aantal mensen door radio Noord-Holland weer bewust geworden dat Heiloo
nog bestaat.
In het voor en naseizoen mist men wel dat er geen kraampje is om iets te kunnen drinken.
Blikjes fris b.v. of een automaat waar je koffie /thee e.d. uit kan halen.
De 1e zaterdag is nauwelijks bekend.
Graag zouden de mensen vaker willen horen wanneer er iets wordt gevierd.
Iedere zaterdag- en zondagmorgen is het mogelijk om een evenement door te geven op
de radiozender Radio Noord-Holland. Iets voor de PR –man-vrouw van kapel?
De grote feesten op de zondagen in mei, door de groepen bedevaartgangers van
andere nationaliteiten, kreeg veel bewondering.
De mensen zouden veel meer reclame willen zien in regionale kranten, niet iedereen
leest de Sursum Corda. Op de regiokranten op Internet misschien. In het voorjaar
meer aanbiedingen via vakantietips. Via KRAS met een bollen tocht b.v.
Het zijn tips van mensen die op de tentoonstelling waren.
Bedevaartgangers die voor de 10e keer kwamen hadden nog nooit gesnapt wat er
met de schildering op de genadekapel muur bedoeld werd en nu zagen ze ineens wat er
werd verteld.
Ook de zijmuren is erg veel over te vertellen.
Sommige groepen heb ik daar rondgeleid en ze waren muisstil toen ik over
de afbeeldingen vertelde.
Het lichtje boven Maria in de genadekapel schijnt in de ogen van de mensen als ze omhoog kijken.(is al doorgegeven).
Jammer dat het nu afgelopen is.
Soms zou ik wel willen vragen of het mogelijk zou zijn om de groepen pelgrims die
aangemeld zijn, aan te bieden dat ze de mogelijkheid hebben om uitleg te krijgen
over de afbeeldingen. Ik zou er van harte aan mee willen werken.
Er is ook vraag naar een foto van de voorkant van de genadekapel, maar dan met de
oude schildering, niet met het blauwe .De foto’s van de zijmuren worden erg gewaardeert.
De mensen waren verbaasd toen ze de 10 schilderstukken zagen, vele vroegen zich af
hoe die andere 100 geweest zijn, als dit de 10 beste waren.
U ziet dat we ook wel eens iets om de oren kregen van het publiek.
Vooral als het over de foto’s ging die ingeleverd zijn en over het schilderen van de kapelmuur achter het Mariabeeld.
Ik heb Jehovagetuigen, niet kerkelijke, protestanten, gereformeerden, lieve- en lastige
mensen rondgeleid en ik wil zuster Humilia van harte bedanken dat ik deze kans kreeg.
Ik heb er eindeloos van genoten.
Belangrijke data voor Kapel
1011- 1409 Tussen deze tijd de oorsprong .
1573 Verwoesting door dhr.van Sonoy ( Belegering van Alkmaar ).
1905 Bisschoppelijk Comite opgericht.
1905 De eerste georganiseerde bedevaart van Amsterdam op 16-7.
1905 Kruis geplant 12-07 op de plaats waar de kapel gestaan had.
1907 Aanvang beplanting en begin uitvoering plannen Stuijt.
1908 Besluit tot bouwen van Kapel.
1908 Inwijding op 23 -08 door pastoor Seuter.
1910 2 Juli Feest Maria visitatie=( Maria Boodschap) .1e feest.
1910 1 December plaatsing en wijding beeld van St.Willibrordus.
1911 Aanleg Kruisberg ( werd later 12e statie.
1913 Stenen bedevaartskerk =( grote kapel van tegenwoordig ).
1915 en 1920. Aanleg van de kruisweg. Stenen staties geschonken door vereerders van O.L.Vr.ter Nood.
1923 Den Haag schenkt groot Mariabeeld voor grote kapel.
1925 Oprichting tijdschrift: Uit het land van Heiloo.
1930 Voorlopige genadekapel van 1909 afgebroken.
1930 Op 9e juli consacreert J.D.J. Aengenenet , de nieuwe genadekapel.
1933 Moederhuis van de Juliaantjes gesticht.
1936 Bisschop J.P. Huibers komt zijn bisdom en zijn werk heel bijzonder bij
O.L.Vr. ter Nood aanbevelen.
1940-1945 Bisschop beloofd publiek dat, wanneer het diocees voor grote rampen
gespaard werd, het heiligdom voltooid zou worden.
1946 Aanstelling eigen Rector. Paters Montfortanen komen in rectoraat wonen.
1952 Kunstenaar A.Molkenboer brengt schitterend mozaik aan tegen het altaar in de
genadekapel.
1952 Kunstenaar A .Witteman leverde een kunstige communiebank.
Mijn vader was koster Borst, 40 jaar lang werkte hij hier op Kapel.
Wij woonden in het kostershuis in het park.
Mijn vader was 25 jaar, toen er in een advertentie een koster gevraagd werd voor de Kapel.
In 1934 was dat en pastoor van Meeuwen was de pastoor die de advertentie gezet had.
Vader reageerde op dat berichtje en laat hij nu ook nog opgeroepen worden.
Maar vader had nog geen “ kennis ” aan een meisje en een van de voorwaarden was dat de koster getrouwd was en in de kosterswoning ging wonen.
Gelukkig had vader veel vrienden en die hadden weer zussen enzovoorts en zo gebeurde het dat koster Borst op Kapel kwam.
In januari 1935 kreeg vader de baan en in augustus trouwden ze.
Het gezin groeide daar op.
Vader had een klein salaris.
Toen ik leerling verpleegster was, verdiende ik meer dan vader.
Dat was 1959.
Ikzelf,( Herma Out) was in 1962 verpleegster en verdiende 67 gulden als 1e jaars verpleegster.
Dat bedrag hield in per maand over om van te leven, de kosten van wassen en maaltijden
en inwoning waren er dan vanaf gehaald door de administratie van het St. Jan Ziekenhuis
te Zaandam.
Het kostershuis was erg koud en vochtig.
Op de hoek van het huis stond een populierboom en daardoor was een hoekkamertje
boven nauwelijks te gebruiken, de boom trok zoveel vocht aan dat we er in de winter
niet konden slapen.
Jammer dat er van vader geen foto te zien is, 40 jaar is toch niet niks .
Dat zijn momenten die voor ons de mensen die de tentoonstelling bemannen ook niet makkelijk zijn.
De tentoonstelling gaat over “de bedevaartsplaats “, en niet over personen.
Toch lopen we hier vaak tegen onbegrip aan bij mensen, vooral omdat er zoveel materiaal
is ingeleverd voor de tentoonstelling.
Vader heeft er 40 jaar gewerkt en toen hij stopte moest hij ook meteen het huis uit.
Ik ( Herma Out) hoor vaker op de tentoonstelling dat het voor een aantal mensen niet
te begrijpen is dat dhr. Borst uit zijn huis moest.
Maar het is een dienstwoning , ook al lijkt het niet zo makkelijk te begrijpen het is dan wel
zo dat de kosterswoning voor de volgende koster is. Hetzelfde probleem doet zich vaak
voor bij een jachthuis waar de jachtopziener van een bos of duin in woont. Wanneer de
jager er niet meer is, moet het huis vrij zijn voor zijn vervanger.
Toen familie Wijnker in het huis ging wonen zijn er eerst een aantal veranderingen
aangebracht om het woongenot te verbeteren.
Men heeft zelfs even er aan gedacht om de woning Kapellaan nummer 13 als kosterswoning
te gaan gebruiken, maar uiteindelijk is dat toch niet gebeurt.
De kelder was eeuwig te vochtig en er werd c.v. aangebracht in het huis.
Overal zat het “weer “ in het huis.
De kasten in het bovenhuis konden door de familie Borst nauwelijks worden gebruikt wegens het vocht .
Op een gegeven moment werd het salaris niet meer in een weekzakje gegeven, maar men
ging “ bankieren ” .
De 1e maand kwam er geen geld op de bankrekening, toen er na een ½ jaar nog niets was
is de vrouw van de koster naar een bestuurslid zijn huis gegaan en bleek dat er ergens iets
fout gegaan was. Dat hadden ze in de kosterswoning allang gemerkt natuurlijk, maar bij
het bestuur zeker niet. De spaarcentjes raakten op en gelukkig had die kostersvrouw de
moed om een bestuurslid aan te spreken.
Een vrouw vertelt:
Wij kwamen als kind een paar maal in deze kapel .
Wij komen uit Amsterdam.
Mijn jongste zus heeft als derde naam Maria, zij is de enige van ons die de naam Maria heeft.
Dat kwam, zei mijn vader, omdat we een keer speciaal een bedevaart hebben gehouden
om te bidden dat we nog een kindje zouden krijgen.
Dit zusje is dus echt een gebedsverhoring .
Zij werd geboren na ons gebed, op voorspraak van Maria.
Bezoekster:
Woont U nu alleen in dit grote huis?
Ik ben even aan het zoeken wat ze nu wil weten.
Ik : Waarom denkt U dat ik hier alleen woon ?
Zij :U bent toch een Juliaantje?
Ik: Nee hoor, ik woon hier niet, zeker niet alleen want ik ben zo wie zo al geen held, als ik
alleen thuis ben en het is donker, heb ik alle lichten aan .
Zij : Oh,bent U geen Juliaantje ?
Ik: Ik ben gewoon een vrijwilligster.
Zij: We dachten echt dat U een Juliaantje was. Wonen de zusters hier niet meer?
Ik: Nee, zij zijn naar Limmen gegaan.
Zij: Wat hebben de zusters wat afgewerkt .
Ik: Ja, die hebben al een gouden stoel verdiend in de hemel.
Ik mocht als hulpkosteres helpen in het klooster.
Het zijn fantastische mensen.
En zo eenvoudig, terwijl zij juist zoveel betekenen.
Er was een opleidingscentrum in den Haag, dat werd door de zusters zelf verzorgd.
Zuster Marie Jose was degene die de daar haar schouders onder gezet had.
Andere zusters haalden ook hun onderwijsakte(n) en bekwaamden zich in een vak z
zoals huishoudkunde of handenarbeid.
Mensen met een gouden randje.
Ik houd erg veel van ze , dacht ik toen ineens ertussen door,
maar ik zei : Ik heb erg veel waardering voor deze zusters.
Ze hebben heel wat gezinnen geholpen .
Zij: Ik heb wel eens gehoord dat ze bedelden?
Ik :Ja dat klopt, er waren een paar zusters die in de omgeving gingen bedelen .
Er waren in dit huis een groot aantal zusters.
De zusters die in een gezin werkten namen zelf een broodje mee om tussen de middag op te eten.
Ze aten dus niet met het gezin mee, waar ze wel voor kookten.
Ze werkten pro Deo, voor niets dus. Maar s’ avonds hadden ze wel honger wanner ze in
het moederhuis terug kwamen.
De zusters die bedelden hadden dan dus eten verzameld voor de werkenden
Zusters.Wat edel is dit .
We zijn er stil van en onder de indruk ook.
Deze week heb ik als kosteres een Juliaantje haar uitvaart meegemaakt.
Het is zo apart mooi om te beleven hoe zo een zuster haar leven, waarvan je weet dat het helemaal aan God en de medemens is gegeven, terug gaat naar God. Zo ingrijpend vind ik het.
Bezoekster:
Ik weet nog dat er altijd in de middag een groep zusters door de tuin van de kapel liepen, om
3 uur ongeveer.
Naar de kleine kapel liepen dan een grote groep ( Eerwaarde ) zusters. Eerwaarde zusters
noemden wij ze toen nog netjes.
Biddend en zingend liepen zij door het park en over de grote weg weer terug.
Prachtig was het om te horen, wij zijn niet katholiek m maar we kennen alle liedjes van Maria
en ook anderen.
Een bezoekster staat er bij te luisteren en ineens lijkt het alsof ze wakker wordt en zegt:
Ik had ook een zus bij de Ursulinen.
Dat was in Bergen.
Toen zij 60 jaar in het klooster was, mocht ik een jurk met haar gaan kopen.
We hebben toen een hele dure jurk gekocht.
Ik zei tegen haar: “ Dan ben jij ook eens een keer deftig ”.
Toen ze dood gegaan was, vroegen de zusters aan mij welke kleding mijn zus aanmoest.
Ik Zei :”Ze moet haar mooiste jurk aan als ze naar de hemel gaat”.
Ik liet haar lekker in haar mooiste jurk begraven.
Er was toen ook nog een andere zuster. Zij was 50 jaar in het klooster. Zij werkte in de
schoonaak.Zij kreeg geen nieuwe jurk.
Een zuster ging met haar naar beneden, ik denk naar opberghokjes in de kelder .
Daar stonden koffers met kleding.
Een zuster rommelde daar wat in en haalde een truitje en een rokje tevoorschijn, dat moest
de feesteling passen en omdat zij het nog kon dragen kreeg zij geen nieuwe jurk voor
haar 50 jarig feest.
Ik denk nu : Ik ben wel eens blij dat ik niet alles hoef te verantwoorden wat er hier verteld
wordt.
Sommige bezoekers hebben geen blad voor de mond en het is soms wel eens even denken
als ze een antwoord verwachten en niet altijd makkelijk om er heelhuids uit te komen.
Soms verdedig ik de partij die aangevallen wordt ook wel eens.
Bezoekster:
Met hoeveel zusters woont U hier nu nog ?
Ik : Ik woon hier niet en ik ben geen zuster.
Zij: U bent geen zuster? U bent een leek !
Niet zuster Emiel of zo iets naam?
Ik: Nee, ik ben niet zuster Humilia, en ja ik ben een leek.
Ik ben een vrijwilligster die hier op de tentoonstelling helpt.
Zij : Go, ik vond het net zo leuk dat ik zuster Emiel of zo nu ontmoet had.
Ik: Ga maar op Kapellaan 13 kijken, daar is zuster Humilia.
Zij: Wat hebben de zusters van dit huis wat gewerkt .Als we een versje moesten leren voor een bruiloft, gingen we altijd hier vragen aan de zusters of ze ons een versje konden leren.
Als we bruidjes werden mochten we hier een jurkje passen en konden we toch meelopen
in de processie.
Man: Ik ben nooit verder gekomen dan de voordeur.
Ik: Dat was ook de bedoeling.
Iedereen gieren van de lach natuurlijk.
Later kwam er een echtpaar.
Ik liep een stukje met ze op en vertelde het een en ander.
Ze waren erg belangstellend.
Ik vertel dat architect Jan Stuijt in 1908 van de commissie de opdracht kreeg tot het bouwen
van de Kapel.
Ik ben met ze bij de tekeningen van Jan Stuijt geweest en vertelde over vader en zoon
Stuijt die een ontwerptekening maakten voor de basiliek.
Bisschop Huijberts had in de oorlog publiek beloofd dat als het diocees voor grote rampen gespaard mocht blijven, het heiligdom van O.L. Vr. ter Nood voltooid zou worden.
Als dat zou gebeuren zou er een basiliek gebouwd worden uit dankbaarheid.
De tekeningen zijn gemaakt, door vader en zoon Stuijt, maar de uitvoering was zo kostbaar
dat het er niet van gekomen is om de basiliek te bouwen.
Het echtpaar was erg aandachtig en nadat we de hele tentoonstelling hadden
afgelopen bedankten ze mij.
Speciaal bedankten ze voor het verhaal over de 2 basiliek tekeningen.
Het was namelijk ook meneer Stuijt, een zoon van Jan Stuijt en een broer van Giancomo.
Zijn vader en broer waren de mannen die de tekeningen gemaakt hadden.
Ik stond even te kijken of ik water zag branden.
Het echtpaar was er trots op dat ik zo over hun vader en broer vertelde.
De heer Stuijt zei dat hij nog een keer terug wil komen met andere familieleden.
De mensen zijn erg onder de indruk van de kapel van het voormalige Julianaklooster.
Ik ben er zelf ook altijd erg van gecharmeerd.
De ramen trekken de aandacht.
Het meeste rechter raam laat Maria zien die haar nicht Elisabeth bezoekt en er
staan 2 jonge vrouwen afgebeeld ,die allebei met hun buik naar voor staan.
Eigenlijk is dit een van de grote momenten van ons geloof.
Ik vertel de mensen het volgende:
Elisabeth wist niet dat Maria zwanger was.
Ze kon het niet weten , want er was nog geen telefoon of email . Toch begroet Elisabeth
Maria, met duidelijke taal waaruit blijkt dat Maria haar kind draagt.
Johannes, in de buik van zijn moeder, lijkt Jezus al te herkennen en reageert ook meteen.
Dit is een van de duidelijke momenten waarop de H.Geest te voorschijn komt.
De H.Geest is niet zo vaak te herkennen voor de gewone man, dit moet wel zijn werk geweest zijn.
De hemel raakt hier de aarde.
Maria gaat meteen naar Elisabeth als ze weet dat ze zwanger is. Elisabeth is in de 6e maand.
Johannes de Doper is een ½ jaar ouder dan Jezus en is dus zijn achterneefje.
Er is een prachtig gebed van de vader van Johannes. In de kapel , van het Julianaklooster ,
werd iedere dag de lofzang van Zacharias gebeden door de zusters, voor de H.Mis begon.
Zacharias zegt:
En gij, kind zult profeet zijn van de Allerhoogste, want gij gaat voor de Heer uit om zijn weg te banen…..
De andere ramen tonen Juliana van Falconieri . Ik beschreef in de vorige brief alles over
Juliana . De mensen zijn muisstil als ik ze vertel en verbazen zich erover dat ik dat allemaal weet.
Dat is helemaal niet bijzonder, want als ik het weet, kunt U het ook weten.
Ook apart vinden ze de biechtstoel.
De niet katholieke mensen vinden het geweldig om te horen waar dat nu voor dienden.
De reaktie’s zijn verschillend.
Toch probeer ik ze te vertellen dat het voor mensen wel een opluchting kan zijn om
ergens vergeving voor te vragen.
We zijn allemaal als schoolkind iedere maand naar de biechtstoel gestuurd en daar zijn
onze gedachten ook niet allemaal even blij over.
De mogelijkheid ,om iets wat ons toch in het achterhoofd blijft spelen, dat we daar in een
gesprek met een biechtvader vanaf kunnen komen is een geweldig iets.
Soms moet je gewoon iets goed maken en lucht het je enorm op om eens te zeggen
dat je helemaal verkeerd gedaan hebt. Het is niet altijd mogelijk om het met de persoon
zelf in orde te maken. Dat is natuurlijk het beste, om met de persoon in kwestie het op te
nemen en er over te praten.
De niet katholieke mensen vinden het eigenlijk niet zo verkeerd, zeggen ze.
Natuurlijk worden er ook wat grapjes gemaakt , maar het is uniek dat de biechtstoel,
kompleet met stola en lichtje tussen de 2 schotten aanwezig was.
Ik was in Rome en we bezochten daar een kerk .
Ik weet nog niet wat er gebeurde, maar er zat een priester biecht te horen in een open biechtstoel.
Daar zat een priester in het midden en er was aan 2 kanten een knielbankje voor de biechteling.
Opeens vliegt de priester de biechtstoel uit , gaat naar een paar toeristen en zegt iets tegen
ze en gaat weer terug naar de biechteling , die er niets van gemerkt had de priester gaat
weer verder met biechthoren.
Zo wil ik ook wel een keer biechten, zei een van ons groepje .We hadden met
verbazing gekeken wat er allemaal gebeurde.
De mensen in de kapel waren vol bewondering over de houten beelden.
Bokhoven en Jonkers te den Bosch staat er op de beelden .Of dat de makers van de
houten beelden zijn ????
Dit was weer een aparte ervaring.
Geweldig dat we ook boven mochten laten zien.
De Juliaantjes hun volle naam is: De Liefdezusters van de H.Juliana van Falconieri.
Wie was Juliana de Falconierie ?
Juliana werd omstreeks 1290 in Firence =Florence.
Ze bleef maagd, werd derde- orde serviete en eerste overste van de vrouwelijke servieten.
Wat zijn servieten?
Servieten van Maria ( O.S.M.) is een contemplatieve , mariale, kloosterorde, in 1233 gesticht door 7 aanzienlijke Florentijnen.
Juliana stichtte in 1306 een derde orde ( Mantellaten ).
Contemplatief is “ beschouwend ” , het staat tegenover actief.
De zusters bidden meer dan dat ze buitenshuis werken. Zoals vroeger de Carmelitessen uit Egmond.
Derde orde =
Wereldlijk en Reguliere.
Wereldlijk = Vereniging van wereldlijke personen die onder leiding en volgens de geest van een bepaalde orde naar de christelijke volmaaktheid streven op een wijze aan het leven in de wereld aangepast en volgens regels door de H.Stoel goedgekeurd.
Ze zijn ontstaan in aansluiting op de mannelijke ( de eerste) orde en de vrouwelijke tak (tweede orde) van de orde.
De bekendste is die van de H.Franciscus , die verdeelt is in 4 observanties die onder leiding staan van de verschillende takken der Minderbroeders,n.l. de Franciscanen, Kapucijnen, Conventuelen en Reguliere Derde van St. Franciscus.
Reguliere = Kloostergemeenschap, dat de regel van een derde orde onderhoudt.
Aangevuld met eigen constituties.
Juliana wordt voorgesteld in de zwarte ordekleding van de orde met witte onder- en zwarte bovensluier.
Op de borst, ter hoogte van haar hart, heeft zij een hostie- soms met de letters I.H.S. – erop, een zinspelling op het mirakel dat gebeurde toen zij op sterven lag in 1341. Wegens braakgevaar kon men haar de communie niet geven, daarom werd de hostie op haar borst gelegd. Die verdween even later en liet de beeltenis na, van de gekruisigde Christus , op de plaats waar de hostie lag.
Andere voorstellingen tonen haar in extase, voor een kruisbeeld met schedel.
Aan haar voeten een of twee eenden en /of hazen (zeldzaam). Overige attributen,een rozenkrans, een gesel en een witte lelie (zuiverheid).
Juliana van Falconieri werd aangeroepen tegen maagpijn, waaraan zijzelf haar hele leven leed. Heilig verklaart 1737, Feestdag 19 juni.
De Juliaantjes zijn echter de zeer actieve tak .
Ik hoorde van Zuster Elisa het volgende:
Pater Jorna was op bezoek in Rome .i.v.m. zaken bespreking over de nieuwe orde en liep met een medepater een kerk binnen en zag een beeld van een jonge religieuze vrouw.
Hij vroeg aan de andere priester wie deze vrouw was en kreeg toen het verhaal te horen zoals boven beschreven is.
“ Dan heb ik de naam voor mijn nieuwe orde ” zou pater Jorna gesproken hebben.
Pater Jorna ligt begraven tussen de Juliaantjes, op hun eigen kerkhof achter het klooster. Ook moeder Agatha ligt daar. Iedereen hield ontzettend veel van moeder Agatha. Ze werd gelukkig heel oud, zodat veel zusters haar meegemaakt hebben.
Bent U de jongste zuster ? vraagt iemand me ….
O jee ………. ga ik weer denk ik……
Nee, ik ben een gehuwde vrouw en moeder van 3 kinderen en vrouw van een lieve man.
Hoe weet U dit dan allemaal?
Wel ik heb een paar jaar voor de zusters als invalkosteres mogen werken en heb met heel wat zusters gesproken over hun leven. Dan kom je veel te weet ..ook prive dingen die hier niet besproken wordt natuurlijk, maar ik heb een goed oor en kan zwijgen als het graf .Ik heb eindeloos veel bewondering voor de zusters van de H.Juliana van Falconieri gekregen.
Komen er weer andere zusters hier?
Ja, er komen weer zusters hier.
Het is een orde uit Argentinie .De algemene overste is op dit moment een Hollandse vrouw van 35 jaar. De gemiddelde leeftijd is nog jong.
Ze hebben ook een contemplatieve tak, maar die komt niet hier.
De zusters zullen zelf nog wel gaan bekendmaken wat ze hier komen doen Voorlopig moeten ze de taal leren.
Vandaag is het zaterdag .Ik heb geen tentoonstellingdienst vandaag , maar wel een bedevaart.17-09-2005
Er komt een bedevaart naar Kapel van de Sint Agneskerk uit Amsterdam.
Om half 12 komen ze en om 11.15 uur staat de bus voor de deur. Ik had al wat spullen klaar gezet voor de dienst en liet de klok luiden, dat vonden de mensen geweldig dat speciaal voor hun dienst de klok werd geluid.
Er komen 3 heren binnen die alle drie kleding willen om de H.Mis op te dragen , maar bij nader inzien besluiten ze toch maar dat alleen pastor Braam de dienst zal voorgaan en vragen of ik daarbij wil assisteren omdat de ruimte toch wat klein is voor 3 corpulente mannen.
Deze groep komt al sinds 1996, vertelt de priester. Er zijn veel redelijk jonge/oudere mensen bij vind ik.
Er waren eigen boekjes en een blad met verschillende Maria liedjes. Het is ontroerend om de gewone Maria liedjes te horen zingen door een groep die spontaal tweede en eigen geïmproviseerde stemmen gaan zingen. Het pakt me altijd enorm als mensen met hun “ziel” zingen. Ik heb dat eerder ervaren in Lourdes , waar mensen met hun ziel zingen ( dat woord bedenk ik dan zomaar, maar iedereen begrijpt wel wat ik nu probeer te vertellen).
Na de H.Mis komen er wat mensen naar voor, om een lichtje aan te steken en een paar vertel ik over de schilderingen op de muren en voor het altaar.
Ze zijn muisstil en vragen of ik nog meer wil vertellen, ze gaan naar Oesdom en daarna naar de tentoonstelling en vragen of ik mee wil gaan om daar ook wat te vertellen. Ik zal het eerst vragen aan de dienstdoende dames zeg ik, want we weten allemaal evenveel en het maakt niet uit wie U rondleidt. Toch is er al een beetje een band gegroeid tussen ons en ik vraag aan de dames op de tentoonstelling of ze het goed vinden als ik deze groep een gedeeltelijke rondgang geef van 3 kwartier. Dat vinden ze prima. Wat genieten de mensen Eerst al bij de vaandels, van het borduurwerk en de uitleg over de afbeeldingen, dan kies ik in de zaal een paar dingen uit en vertel nu voor de hele groep wat de schildering van Han Bijvoet ons wil vertellen en er is zo veel verbaasde commentaar, geweldig. Er waren er die hadden nooit kunnen bedenken wat dit nu toch allemaal voorstelde, terwijl ze al bijna 10 x hier geweest zijn. Ook de piek op het blaadje van de statistieken uit het jaar 1954 verklaar ik, ze zijn muisstil als ik vertel over het dogma van Pius IX en over Bernadette en de verschijningen van Maria aan haar in Lourdes (Frankrijk ). Maria die komt bevestigen dat Zij inderdaad de Onbevlekte Ontvangenis is. Dat de Onbevlekte Ontvangenis op Maria slaat is ook voor enkele mensen van deze groep een nieuwtje. Veel mensen snappen niets van die dogma .Ze denken heel vaak dat het betekent dat Jezus zonder zonden is ontvangen en kennen het verhaal van Joachim en Anna niet .
De bruidsjurkjes doen het ook altijd goed .
Het is de nostalgie die de mensen pakt, zeker met het verhaal van de pastoor, die een klein meisje afwijst om mee te gaan naar kapel als bruidje, omdat ze een blauw tutteltje in de stof van haar jurkje had. Haar moeder dacht natuurlijk zo: dan kan ze dat jurkje op een gewone zondag ook aan…..
Maar niet op de bedevaart dus…..
Met spijt ontdekken we dat de 3 kwartier om zijn en terwijl we prachtige orgelmuziek horen , wat echter een raadsel is ..waar komt dat vandaan denk ik en loop door het huis, om te horen waar het geluid vandaan komt.
De muziek is van het harmonium van de 2e etage boven de kapel. Er waren bij de groep bedevaartgangers een paar heren van het “Koor”en die waren even boven gaan kijken en ontdekte dat er een kapel was, met een harmonium waar prachtige klanken uit te voorschijn kwamen .Het klonk door het hele huis .Erg mooi was het .
…Er komen een aantal nog extra een hand geven om te bedanken en we beginnen afscheid te nemen. Opeens is er paniek. Er is een vrouw zoek …
Maar mevrouw wordt weer gevonden en de hele stoet vertrekt over de grote weg naar de bus die bij Kapellaan 13 in de buurt staat.
Ineens staat Ans Nielen voor me . Er is een vrouw in het park achtergebleven….
O jee en de bus is misschien al weg…..
Gelukkig had ik mijn telefoon bij me en Ans belt naar Zuster Humilia die de bus nog net kon tegenhouden. De mevrouw zat met Ans op het hekje bij de Juliaantjes te wachten tot ze haar zouden ophalen.
Het gezelschap ging naar Egmond aan Zee, naar de O.K. Agneskerk…..de prachtige oud-katholieke kerk waar ik tegenover woonde ,aan de achterkant eigenlijk ,vroeger. We leerden met de O.K. kinderen de psalmen en 1 keer per jaar moesten ze die kennen en opzeggen in de kerk, als waardering kregen ze dan kleine halve ontbijtkoekjes.
Ik kwam een keer met een ½ ontbijtkoekje thuis en toen wist moeder dat ik met de “Leering” meegedaan had. Doodsbang waren me ouders dat wij, hun kinderen, ( ik was nummer 13 ) met iemand van het andere geloof thuis zouden komen. Helemaal in paniek en ik kon de eerste weken geen ontbijtkoek door me keel krijgen…… zo kreeg ik er van langs.
Mijn ouders waren bang dat zij niet meer te communie mochten als wij met een andersdenkende thuis ( = verkering zouden krijgen ) zouden komen. Of nog erger als een van de 6 dochters zwanger zou raken.
Ik heb nog vaak psalmen overhoort en ik heb jaren het onze vader anders gebeden in stilte, want moeder mocht dat niet horen natuurlijk!!!!Ik vond dat stukje waar … Koninkrijk….werd genoemd zo apart !!!!
Het is de moeite waard om daar eens in die kerk te gaan kijken .Hij is roomser dan onze kerken van tegenwoordig.
In de zomer is de kerk regelmatig te bezoeken en worden er orgelconcerten gegeven. We speelden met de kinderen van de pastoor en vroegen ons nooit af waarom onze pastoor geen kinderen had…..Gek eigenlijk, maar als kind vond je dat geen punt om over te denken …
Vandaag is het weekend waarin veel mensen naar een museum gaan.
Dit jaar 10 september 2005 is het vooral het religieuze erfgoed wat de aandacht krijgt.
Ik ben benieuwd wat dit weekend gaat brengen.
Er komen zaterdag veel mensen en dat is apart omdat er ook veel mensen werken en soms ook zelf in een erfgoed zitten te wachten op bezoekers. Er komen +/- 150 mensen op de zaterdag .
We hebben ook “ boven “ geopend vandaag.
Wat een belangstelling hebben de mensen voor alles .
Ik begin met een groep waar duidelijk veel niet katholieken in zitten.
Er komen enorm veel vragen over de woorden die ons natuurlijk bekend zijn, maar voor niet katholieken zijn ze als Harry Potter voor mij. Ik zal er een aantal verwerken in dit verslag.
Ik vertel over de reformatie en sluit daar op aan dat in de stad Alkmaar b.v. de middenstanders bijna allemaal katholiek waren. Hoe komt dat nu ? Wel het was zo dat de katholieken geen ambtenaren baantje kregen, erger ze moesten zelf iets beginnen om aan hun inkomsten te komen, want een roomse kwam niet in aanmerking voor een betere baan. Daardoor kwam het dat overal roomse mensen zelf een bedrijfje of winkel opzetten en de middenstand in veel plaatsen door de roomse mensen in handen kwam.
Wat is het verschil tussen een optocht en een processie?
Een processie is een plechtige godsdienstige ommegang ( dat woord kennen we van de Amsterdamse stille ommegang) .In een processie wordt de monstrans al meegedragen. In Heiloo mag dit in de besloten tuin van het park gehouden worden . Er was een verbod op het houden van processies .Vroeger waren er in b.v. Limburg erg veel processies .
De Nederlandse Grondwet bepaalt dat processies alleen gehouden mogen worden op plaatsen waar zij in 1848 ook waren toegestaan.
Toevallig is er vorig jaar 2004 ineens weer een processie in Amsterdam geweest, door Bisschop Punt. Tijdens de processie draagt de priester de monstrans van de ene kapel b.v. naar de andere kerk of kapel en geeft daar de zegen aan het volk.
Wat is een monstrans.?
Een monstrans is een groot kruis (meer een sierraad, van een waardig metaal , meestal met goud en edelstenen bewerkt.
Het is zo gemaakt dat in het midden een dubbele ring of halve maan gevat is. Het hart van het kruis is een deurtje waarin de geconsacreerde grote hostie gedaan kan worden.
In die gouden halve maan (lunula ) wordt het Allerheiligste bewaard in een van binnen vergulde doos. De doos kan in en uit de monstrans gehaald worden .
Als er een processie is wordt de lunula in de monstrans geplaatst met een speciale geconsacreerde hostie in de doos. Na de processie wordt de lunula er uit gehaald en wordt in het tabernakel bewaard.
De priester draagt de monstrans b.v. naar het rustaltaar en zegent daar de mensen .Ook wordt de monstrans in de kerk uitgesteld ter aanbidding van de gelovige. Er wordt altijd wierook gebruikt.
De priester heeft een aparte schouderdoek , een VELUM genoemd, om waardoor hij zijn handen met doek kan omkleden als hij de monstrans draagt.
Waarom gebruiken ze wierook in de kerk?
Wierook is een zinnebeeld van het gebed dat opstijgt tot God.
Wierook zelf werd als een daad van aanbidding of verering beschouwd .
Het wordt gebruikt bij begrafenissen , bij het wijden van kaarsen, palmen,
In de liturgie is wierook toegestaan voor het lof, lauden en vespers en voor een plechtige mis.
Waarom heet het hier O. L. Vrouw ter Nood?
Iedere Maria bedevaartsplaats heeft een eigen kenmerkende stijl en naam.
Kevelaar in Duitsland b.v. is Maria troosteres der bedroefde, In Limburg zijn er tientallen kleine Mariakapelletjes.
Iedere plaats heeft een eigen afbeelding .
Maria van Lourdes is bekend en Maria van Fatima.
Zo heeft men in Heiloo een 17e eeuwse penning gevonden waarvan men de beeltenis heeft nagemaakt in een beeld . Maria met haar Zoon op de rechter arm en in de linker arm toont zij een appel , symbool van het kwaad.
Maria en haar Zoon samen zullen het kwaad overwinnen. Dat is de boodschap.
Wie beheerde de werkzaamheden in de bedevaartsplaats vroeger?
Aanvankelijk werd dat gedaan door de pastoor van de Willibrorduskerk van Heiloo.
De paters Montfortanen , gesticht door Grignon de Montfort, werden de plaats toevertrouwd.
Na de oorlog in 1946 werd pater W.Toebosch (1946-1952) de eerste rector van Kapel.
Zijn opvolgers waren:
Pater D.Ubaghs ( 1952-1956),
Pater F.Knibbeler ( 1956-1960),
Pater drs.J Bertrand (1960-1983),
Pater F. van der Asdonk (1984-1989 ).
Daarna kwam tijdelijk Zr.Humilia daar wonen als gastvrouw,de bedoeling was 6 weken, inmiddels in 2005 is dat al ruim overschreden.
Het huis aan de Kapellaan 13.
In 1938 kocht emeritus- pastoor Suidgeest een huis aan de Kapellaan 13 tegenover de kosterswoning . Hij noemde het “ Huize Mariaoord ”, en vestigde zich daar. Emeritus wil zeggen dat de geestelijke door ziekte of ouderdom eervol ontslagen is uit zijn ambt.
Het huis werd oorspronkelijk gebouwd door een rustende pastoor uit
Purmerend, die er met 2 ongehuwde zussen in ging wonen.
Pater ( emeritus pastoor) Suidgeest verkocht het huis aan het bisdom , onder nadrukkelijke voorwaard dat het voor een billijke prijs zou worden verhuurt aan een rector en dat er iedere dag op Kapel een mis zou worden gelezen, zegt de heer Toon Sprenkeling (van Yvonne van het koor).De heer Sprenkeling kan zich dat nog goed herinneren. De priester Suidgeest was een schat van een man aldus Toon.
Vervolgens betrok een andere priester de woning:Emeritus deken Hollenberg .Een deken = (wordt hierna uitgelegd)
Na het vertrek van Hollenberg kwam het huis vrij voor de paters Montfortanen
, die in 1947 het nieuwe rectoraat onder hun hoede namen.
Het eigendom van het huis werd nog een kwestie tussen het bisdom en de Stichting. Het bestuur meende dat Suidgeest het huis voor de Stichting had bedoeld en het bisdom wilde het voor de marktprijs verkopen aan de Stichting.
Het bisdom had de langste adem.
De naam “Huize Mariaoord ” kapellaan 13 werd omgedoopt in “AIN KARIM”
Hetgeen betekend “Bron van de Wijngaard “ , naar de plaats bij Jeruzalem waar Maria haar nicht Elisabeth bezocht .
Wat is een Deken?
Een Deken is een priester die toeziet op wat er in de parochies van zijn dekenaat gebeurt.
Oorspronkelijk was de decanus de aanvoerder van 10 Romeinse soldaten. Deka kennen we door de decameter in ons meetstelsel. 10 cm. = 1 dm.
Later werd die titel overgenomen door de kloostergemeenschappen en werd het de titel voor iemand die toezicht hield over 10 monniken. De deken staat aan het hoofd van een dekanaat,een district van het bisdom ,bestaande uit meer parochies.
De Deken wordt door de Bisschop benoemd, die hem ook weer vrij kan ontslaan.
Veelal is hij ook pastoor van een parochie.
Wat is een rectoraat ?
Een gemeenschap waar de Rector over aangesteld is.
Eigenlijk een gemeenschap die geen parochie is, maar veelal een ziekenhuis, kloostergemeenschap, bejaardenhuizen etc. die hadden een rector .
Kapel werd een rectoraat omdat de mensen die er woonden bij de parochie van Heiloo en Limmen behoorden. Later worden er door het bisdom grenzen aangegeven en wordt het rectoraat toch nog een eigen groepje.
Later kreeg Kapel toestemming om ook huwelijken te sluiten in de kerk, te dopen, uitvaarten te houden,maar men kon er niet begraven ,want er is geen kerkhof bij.
De parochiegeestelijken zeiden tegen de mensen dat hun kerkgang niet geldig was als ze zondags naar de kapelmis gingen. Niets was minder waar, maar de pastoor dacht aan de financiën.
De schoolkinderen (Dhr.Houtenbos , jongste zoon van het grote gezin) vertelde dat iedere dag werd gevraagd of je naar de schoolmis was geweest, maar de kinderen die op kapel gingen kregen geen kruisje achter de naam.
De mensen die rondom kapel woonden ging toch naar de mis van het rectoraat.
