Kapel 1
Op deze pagina vindt u o.a een stuk geschiedenis over het Heiligdom en over de grote kapel,
Op Kapel 2 ziet u o.a de geschiedenis over de koren en de Kleine kapel en nog veel meer.
Veel lees plezier. Vragen? stuur een mail naar:
out-dewaard @scarlet.nl
Video hieronder
http://www.youtube.com/watch?v=vr_Voex2Vf8
Filmpje over kapel Heiloo
http://www.youtube.com/watch?v=xkakTpDPjI4
Geschiedenis kapel
–
Dhr. G. v.d.Bosch * 7 September 1857, + 18 Januari 1931
In de krant van 17-09-1934: Na het pontificaal lof op den St. Adelbertusakker te Egmond Binnen (in verband met de 1e steenlegging voor de te herbouwen abdij) hebben, naar de MSB meedeelt,velen, die de plechtigheid hadden bijgewoond, gevolg gegeven aan de uitnodiging van pastoor W.Nolet, om een bezoek te brengen aan het graf van Gerrit van den Bosch, den grooten promotor voor het herstel van de abdij.
Gerrit van de Bosch zette zich dus ook enorm in voor de herbouw van de abdij te Egmond Binnen.
De naam Onze Lieve Vrouw ter Nood.
Uit genezend bronwater met geuzenbloed.Door Bob de Mon.
De kapel die de Alkmaarse koopman ( reder ) Johannes Mors bij de Runxputte had laten neerzetten, gaat tijdens Alkmaars ontzet in 1573 verloren.Wat rest is een ruïne.De put is gedempt en het geneeskrachtig water blijft ruim een eeuw lang diep onder de grond. Toch blijven de pelgrims onverminderd naar de resten van de kapel komen en maken er op hun knieën hun rondjes. Dit geheel tegen de zin van de protestantse overheid die in 1637 de ruïne laat afbreken .
De heer G. v.d Bosch met Cornelis Emke.
Fontein Verschuur.
In 1713 komt de bedevaartsplaats weer in de belangstelling .De runderpest heerst alom en de boeren zijn radeloos.Alleen de hemel kan uitkomst brengen.Dan doet het verhaal de ronde dat er weer water in de put stroomt.Het water kan ook vee genezen en zo begint een stormloop op de oude put.
De protestanten begrijpen er niets van tekenen boos het volgende op.
Rond de vermelde plek staan 3 of 4 huizen die als herbergen zijn ingericht voor de bedevaartgangers die hier van alle kanten heen komen om te bidden. De bewoners van de huizen hebben s’nachts in het donker deze waterfontijn, die met felle stralen omhoog spoot, ontdekt en dit als een wonder verder verteld. Zij voegden er aan toe dat het water heilig was en een voortreffelijk middel tegen de heersende runderpest .
Een der kasteleins hield dit zodanig met stijve kaken vol, dat zijn verzinsel bij de eenvoudige roomsen geloof vond en overal verspreid werd. De toeloop van deze onnozelaars is de 1e dagen na het voorgewende mirakel ongewoon groot geweest. Doch de toeloop hield welhaast op toen het water geen effect bleek te hebben en verstandige lieden, ofschoon ze rooms waren, duidelijk inzagen dat dit zogenaamde wonder een slimme zet van de kastelein en zijn vrouw was om hun slappe nering wat op te voeren.
Een jaar later bemoeien de predikanten Adrianus Bijl en Guiliemus Vermaten zich met de zaak.Zij stellen hoogstpersoonlijk een onderzoek in en komen tot de conclusie: Nog ieder jaar trekken mensen van alle rang en stand naar de plek waar de kapel gestaan heeft.Er wordt gebeden, men kruipt er rond op de knieën!, maar erger toch is het opnieuw opborrelen van de waterwel.Men trekt zelfs uit Braband en Limburg hierheen, nu ze weten dat daar de Runxputte ligt.
Houten beeldje 
Beeld Kleine kapel
Op 17 januari wordt de baljuw van Kennemerland naar Oesdom gestuurd. Hij moet onderzoeken hoe schandalig de bedevaartgangers bij de Runxputte zich gedragen. Baljuw Diederik rapporteert dat er inderdaad nog steeds honderden mensen water uit de Runxputte komen halen om daarmee de heersende runderpest te bestrijden.
Maar van wantoestanden is geen sprake.
Diederik vraagt de gereformeerde classis van Alkmaar met enige ironie om een aanbeveling tot nader onderzoek in deze " verschrikkelijke " zaak. Daarmee gooit hij de knuppel in het statelijke hoenderhok. De Heren Staten geven het geval Runxputte nu in handen van de Gecommiteerde Raden. Die hebben binnen 4 weken hun plan van aanpak klaar. Van het heiligdom zal een onheilsplek gemaakt worden .Het Alkmaarse galgenveld dat zich tot dan op het Schermereiland bevond , zal verhuizen naar Oesdom. Ter plekke moet een schandpaal komen voor iedereen die betrapt wordt op kruipen of op het bidden van de Rozenkrans. De godsdienstige dwalers kunnen dan onmiddelijk aan de kaak gesteld worden.Verder dient de plek , waaromheen een degelijke omheining zal komen, streng te worden bewaakt.Een ieder die de euvele om zich binnen die omheining te begeven, loopt het risico van ferme lijfstraf.
TAPVERBOD
De herbergiers van de tot dan toe 5 florerende etablisementen moeten met onmiddelijke ingang een tapverbod krijgen En wee de herbergier die aan een roomse pelgrim onderdak durft te verlenen!!!!
Zijn zaak wordt met de grond gelijk gemaakt. Zonodig wordt de grond onteigend en aan de gereformeerde kerk van Heiloo geschonken. De put moet met puin gedempt worden .Het opborrelende water moet nadat de grond rondom enigzins is afgegraven , blijvend een moeras vormen. "Dat dient de Roomschen tot grote grief .
Uiteindelijk wordt alleen de put gedempt en krijgen de herbergiers te horen dat het verlenen van onderdak aan pelgrims gelijk staat met 6 weken sluiting van hun zaak. De eeuw daarop slaan baljuws herhaaldelijk de verboden processies uiteen.Vooral de Amsterdamse Katholieken blijven provocerend naar Oesdom komen.In 1807 lijkt er een kentering in de kwestie te komen.Door ingrijpen van de Franse bezetterkomt er wat meer ruimte voor de katholieken. Een processie ter ere van Maria Hemelvaartop 15 augustus wordt toegestaan .Maar als de katholieken na deze vinger ook de hele hand willen hebben,vangen ze BOT een processie op 8 september wordt verboden en een garnizoen soldaat verspert de weg naar de RUNXPUT.
Mgr. Graaf,geleerde historieschrijver en eerste voorzitter van de Bisschoppelijke Commissie, heeft aangetoond dat de titel : "de nood" moet worden gelezen als: "O.L.Vrouw hulp in onze nood."De H.Maagd werd aangeroepen als helpster der mensheid in hun noodwendigheid.
Mgr. Graaf Even was er verwarring over de naam . Niet zoals men een poosje dacht als de Moeder van de Smarten, de moeder die zelf in verdrietig is. In het lied wat :"Liedeke van Heylo" is, wordt ook gesproken over de smarten van de mensen en niet over de smarten van Maria zelf.
–
De heer Cornelis Emke
De Bissch.Com. Pastoor Seuter werd bij zijn vertrek uit Heiloo ( 1917) vervangen door pastoor de Jong, die op zijn beurt weer vervangen werd door pastoor van Meeuwen.
Mgr.Graaf overleed in 1924 .Zijn opvolger was Deken Stroomer, die werd na zijn overlijden in 1929 opgevolgd door W. Nolet.
Pater Kronenburg trad 19 mei 1924 af i.v.m. hoge leeftijd .In plaats van hem kwam pastoor Ch. Meysing van Wassenaar.De heer Gonnet overleed in 1926 en werd niet vervangen.
Gerrit van den Bosch overleed 18 februari 1931 .Zijn plaats als secretaris werd ingenomen door Dr. J.A.J. Barnhoorn en als penningmeester door pastoor van Meeuwen.
In 1930 werd het Heiligdom overgeschreven op de O.L.Vrouw ter Nood- stichting, die opgericht werd bij akte 27 maart 1930 voor Notaris Verkade in Alkmaar verleden.
1925 De Bisschoppelijke Commissie
Van Links naar rechts:
C.J.Gonnet, Mgr.P Stroomer,pastoor A.J. M. van Meeuwen, Gerrit van den Bosch met ridderkruis van Oranje -Nassau, deken Ooms ( bissch Commissaris) en Jan Stuyt.
Pastoor van Meeuwen 
Willibrort Cafe
–
–
1909
2011 De oudste foto is uit 1919. De vijver is er nog steeds. Vroeger leerden de buurkinderen hier schaatsen voor ze het echte ijs op mochten.Op de rechter foto ziet u picknickers .Op de foto’s LINKS boven ziet u het koffiehuis St.Willibrort.
Er waren heel wat serviezen met afbeeldingen van kapel erop.
Pastoor van Geelen weet door een slimme zet de kapel-grond te verwerven in 1902
Als de margarinefabrikant de oude Runxputte heeft terug gevonden (19 maart 1905 ), realiseert hij zich dat hij nog wel eens problemen kan krijgen. Hij heeft de opgravingen zonder medeweten van bisschop Callier laten geschieden en daar wringt de schoen op een geweldige manier. Plotseling herinnert hij zich dat er in 1830 een verbod was op het houden van bedevaarten.
Monseigneur Callier was echter zeer verheugd over de actie van v.d. Bosch en gaf hem alle zegen ,omdat de devotie tot Onze Lieve Vrouw ter Nood in Heiloo in ere hersteld kon worden. Daardoor liet v.d.Bosch verder graven en nog geen week later stootte hij op de fundamenten van de oude kapel die rond 1400 moest zijn gebouwd.De innig gelukkige margarinefabrikant liet van vreugde een kruisplaatsen en een knielbank en knielde daar als 1e op. Als de eerste pelgrims op 16 julie 1905 weer toestromen bevindt zich onder hen ook Kees Enke .De meer dan 90 jaar oude werkman strompeld gelukkig mee. Hij laat iedereen weten dat hij in 1830 de laatset bedevaart ook meegelopen heeft.
In 1909 verschijnt er na ruim 3 eeuwen weer een kapel bij de Runxputte.Na 4 jaar is deze al ontoereikend voor de kerkgangers en in 1913 komt er dan ook een veel grotere noodkerk.Deze biedt plaats aan meer dan 1000 personen Ook nu nog gaat deze kerk regelmatig helemaal vol. De aannemer is de heer Smit uit Alkmaar en voor Fl.18.800 zet hij de kerk neer met de bedoeling dat de heer J.Stuijt een ontwerp maakt om over 50 jaar een basiliek neer te zetten.
Aim Karim = bron van de wijngaarde.
Jan Stuijt tekent wel de Genade kapel in 1930 begint men daar aan.Een voorbeeld van meesterschap.De uit natuursteen opgetrokken kapel oogt alsof het er al eeuwen staat.
Een van de kenmerken van Jan Stuijt was een bal of dambord ergens in zijn werk.Mogelijk zijn deze 2 bollen aan weerzijde van de entree van het Atrium een merkteken. De vloer van de buitenkapel bij de vijver is een dambord.
Han Bijvoet maakt de wandschilderingen
Kapellaan 13
Vervolgens betrok een andere priester de woning:Emeritus deken Hollenberg . Suidgeest werd na 3 jaar ziek en moest weggaan. Na het vertrek van Hollenberg kwam het huis vrij voor de paters Montfortanen , die in 1946 het nieuwe rectoraat onder hun hoede namen.De naam “Huize Mariaoord ” kapellaan 13 werd omgedoopt in “AIN KARIM” Plaats van Maria’s bron. Hetgeen betekend “Bron van de Wijngaard “ , naar de plaats bij Jeruzalem waar Maria haar nicht Elisabeth bezocht . Zie hieronder .
Pater ( emeritus pastoor) Suidgeest verkocht het huis aan het bisdom , onder nadrukkelijke voorwaard dat het voor een billijke prijs zou worden verhuurt aan een rector en dat er iedere dag op Kapel een mis zou worden gelezen, zegt de heer Toon Sprenkeling.De heer Sprenkeling kan zich dat nog goed herinneren. De priester Suidgeest was een schat van een man aldus Toon. Sprenkeling.
Het eigendom van het huis werd nog een kwestie tussen het bisdom en de Stichting. Het bestuur meende dat Suidgeest het huis voor de Stichting had bedoeld en het bisdom wilde het voor de marktprijs verkopen aan de Stichting.
Het bisdom had de langste adem.
De Montfortanen komen
De Montfortanen koesterde al geruime tijd de wens een Apostolische school ( een klein- seminarie) te stichten in Heiloo.
In 1949 werd pater Polder benoemd tot overste van de school.
Met 12 leerlingen betrok hij tijdelijk een huis aan de Zeeweg.De Willibrordusstichting stelde een lokaal beschikbaar om les te geven.
Uiteindelijk gingen de apters al weer vlug weg omdat ze geen geschuikte ruimte konden vinden.Voorschoten werd hun keus.
De eerste rector in Heiloo was pater Toebosch.
Achterin de Bedevaartskapel hangt een lichtbak, waarin een afbeelding van Grignion de Montfort. Deze lichtbak werd geschonken door de paters Montfortanen bij hun afscheid in 1989.
Aim Karim = bron van de wijngaarde. Pastoor Suidgeest is in 1938 met emeriaat, maar is nog bruisend, hij koopt het huis kapellaan 13 van de weduwe Dekker en gaat tegenover de kosterswoning wonen.Hij krijgt verlof om iedere dag een mis te doen zondags werd zijn H.Mis in het klooster v.d Juliaantjes opgedragen omdat dan de parochiepastoor naar de kapellen kwam.
In 1941 wil hij met pensioen gaan , maar zoekt eerst een opvolger.
Adr.Hollenberg , deken van Purmerend, maar de deken is niet meer in staat om te werken en kreeg van Mgr.Huiberts ontslag om te gaan rusten op kapel.Hij mocht vanaf toen ook het Allerheiligste permanent in de kleine kapel bewaren.In 1946 vertrok pater Hollenberg ziek.
Fresco’s Kleine kapel
Bedevaartfilmpjes
BEDEVAARTEN( verhaal )
Als de stoutmoedige katholieken zich toch weer verzamelen, staan de soldaten opnieuw klaar. Tot stomme verbazing van hun commandant gaat de stoet nu richting Heiloo om bij de Willibrordusput te bidden.De commandant heeft alleen orders gekregen om een bedevaart naar de Runxput te verhinderen en grijpt daarom niet in.
Het duurt tot 1817 voordat de bedevaarten officieel weer worden toegestaan.Als oud burgemeester Verschuur van Alkmaar enige jaren later de grond om de put koopt en de pelgrims van zijn landgoed weert breken er herhaaldelijk rellen uit.De pelgims kregen een slechte naam en in 1830 verbiedt het bisdom Haarlem zelf de bedevaarten.Het "bloed" of liever gezegd het Runxputtewater stroomt echter waar het niet gaan kan en mensen blijven komen , nu echter in het geheim. In 1902 weet pastoor GEENEN met behulp van Klaas Ruiter de grond op slinkse wijze aan te kopen.De Alkmaarse margarinefabrikant GERRIT VAN DEN BOSCH, katholiek in hart en nieren looft in 1905 100 gulden uit voor de vinder van de verdwenen Runxput. Een groep mannen waaronder dhr. Zeeman graven een paar meter diep en vinden niets.Slechts een oude grote sleutel komen ze tegen…. Dan besluiten ze om te stoppen.Tot een van de mannen ziet dat er een paar stappen van hun af een boom weeldig staat te groeien… Waar haalt die boom zijn water vandaan denkt hij hardop… Ze besluiten om de boom uit te graven en dan zien ze dat deze boom met zijn wortels in de put staat en hebben ze de put gevonden.
Op 14 maart begint en zoektocht en op 20 maart stuit men op de verdwenen bron. Op 16 juli is er na zeventig jaar weer een bedevaart. Amsterdamers reizen met de tram naar Haarlem en lopen de hele nacht in processie naar de Runxputte. Als de margarinefabrikant er aan herinnert wordt dat de bisschop van Haarlem de bedevaarten heeft verboden schrikt hij er erg van.Monseigneur Callier de bisschop van Haarlem geeft van den Bosch echter alle zegen.Het is tenslotte een periode waarin de katholiek weer uit zijn schulp mag kruipen en dat doen ze met overgaven. Aangemoedigd door de bisschop laat dhr. van den Bosch nog verder graven en nog geen week later stuit men op de fundamenten van de oude kapel die rond 1400 moet zijn gebouwd.De in en in gelukkige van den Bosch laat er een kruis planten en als eerste knielt hij er neer.
Op 16 juli 1905 is er maar een kleine stoet waarin Kees Enke meeloopt.De 90 jarige laat iedereen vol trots weten dat hij ook de laatste bedevaart van 1839 nog heeft meegemaakt. Er was in Waterland en Purmerend een traditie om ieder jaar naar Kevelaer te gaan.Maar de waterlandse trektochten werden nu naar Heiloo verplaatst.ook omdat de kosten naar Heiloo lang niet zo hoog waren, nemen de aantallen per jaar toe .De pastoor van de Nicolaaskerk te Purmerend kan trots vermelden dat op 9 juni 1921 360 mensen uit Purmerend per trein naar Heiloo gegaan zijn.
-
filmpje 2010
Er is een afbeelding van de zittende Moeder Gods met het lichaam van haar gestorven zoon op de schoot. Door deze afbeelding ontstond er even verwarring over de afbeelding die echt bij O.L.Vr. ter Nood hoort.Het is duidelijk een afbeelding die de typische stijl heeft van de Beuroner Schule. Maar weldra vindt mgr. Graaf in de collectie van het Bisschoppelijk Museum Haarlem de zilveren bedevaartsmedaille uit de 17e eeuw. Vanaf dat moment zal de medaille de vormgeving van het genadebeeld bepalen en verdwijnt het beeld van de pieta.
Het was duidelijk dat in het jaar 1011 nog geen sprake was van Maria ver- eering op deze plaats.
Sinds enige eeuwen is er een gezelschap van paters Jezuiten , die de naam dragen van Bollandisten , bezig met de beschrijving van de levens van alle Heiligen die in de katholieken kerk vereerd worden.In die beschrijvingen vindt men ook de heilige Donatianus . Aan deze levensbeschrijving is toegevoegd het verhaal van wonderen,die op voorspraak van de H.Donatius gebeuren.
De nieuwe genadekapel wordt in gebruik genomen.
Alkmaarsche courant : 9 juli 1930.
De parochie van " St.Willibrordus" te Heiloo is in feesttooi.Van bijna alle huizen der katholieken wappert de driekleur, bij velen met bisschoppelijken wimpel.
Het is het feest van de bedevaartsplaats O.L.Vr. ter Nood.Het is een kwart eeuw
geleden dat de herleefde devotie tot Maria tot uiting kwam. Toen werd de in 1630 ontstane ruine weer opgebouwd en een eenvoudige noodkapel verrees op de zelfde plek .Thans is voor de noodkapel een mooie blijvende kapel verrezen , een kapel eenvoudig van lijn ,opgetrokken uit natuursteen ,doch een juweeltje van oude kunst, die den architect Stuijt te Den Haag eer aan doet.
Mgr, Aengenent,Haarlem’s R.K.bisschop, was op bezoek .Reeds om 7 uur arriveerde de bisschop en om half 8 ving de consecratie aan. Daarna werd door de 3 priesters bestuursleden van de bedevaartsplaats een mis tot dankbaarheid opgedragen.
Om 19 uur was de groote bedevaartskerk bijna geheel gevuld.
Aan het hoofdaltaar was een stemmige plantversiering aangebracht.Een kwartier voor tijd betrad de bisschop de kerk,waarna de pontificale hoogmis aanving. Onder de hoogwaardigheidsbekleeders en tientallen van priesters uit het bisdom Haarlem merkten we prof. Nolet uit Warmond,presidenten en regenten van de seminaries en phiosophicum van Warmond en Heemstede ,vele directeuren van bedevaarten uit het bisdom, de leden van het bisschoppelijk comite e.a.
Het versterkte zangkoor voerde onder leiding van den directeur ,den heer N.Kuiper, de liturgische gezangen uit. De regeling was bij den orde-commissaris in goede handen.
Hedenmiddag 2 uur heeft de ingebruikneming van de nieuwe Kaarsenkapel plaats.Alsdan wordt het Mariabeeld in processie naar de nieuwe kapel overgebracht.
Herfst op kapel
De eerste Calvarieberg was laag gebouwd door de firma Funnicotte uit Rotterdam.
Later is er een "etage" opgebouwd met ruimte als preekstoel.
De kruisberg werd in 1912 opgehoogd omdat men hem te iel vond.
De firma Billaux-Grossee uit Brussel leverde de beelden. Die mens groot waren en ook in levende kleuren. Dat was aanvankelijk schrikken omdat de corpus van Jezus wel erg rose was.
KOREN van Kapel zie KAPEL 2
ONZE LIEVE VROUW TER NOOD
Wat is hier gebeurd? Zoals met de meeste eeuwenoude heiligdommen in de wereld, ligt de oorsprong van dit heiligdom in diepe mist gehuld. Zijn hier verschijningen van de Moeder van de Heer geweest? In de volksmond: ja! Maar geschiedkundig weten we niets.
Zijn hier genezingen gebeurd op voorspraak van Maria?
Ja, zeer vele, maar geen staan er opgetekend of zijn wetenschappelijk onderzocht. Heel zeker is, dat Maria dit plekje in het oude Oesdom, in het heilige bos, Zelf heeft uitverkozen om Haar groot hart voor mensen in nood te tonen.
Men zou Haar de Bescheiden Lieve Vrouwe mogen noemen, want hier in Heiloo, geeft Zij er de voorkeur aan in stilte Haar werk te doen, zonder ruchtbaarheid, zonder omhaal, zo heel eenvoudig en gewoon als het hart van de moeder der mensen.
We moeten terug gaan naar de Middeleeuwen om het ontstaan van dit Heiligdom te kunnen plaatsen. Prof. W. Nolet stelt dit na 1011 en voor 1409.
De grote bedevaartsplaatsen van onze moderne tijd zijn een gedachtenis (viering) van een VERSCHIJNING van de Moeder Gods. (o.a. Lourdes, Parijs, Fatima, Banneux).
Er bestaan geen bewijzen dat die hier in Heiloo ook hebben plaats gehad ; wel spreekt de traditie over engelenstemmen, over verschijningen van Maria in de ruïne van de oude kapel, ook van wonderbare genezingen en gebedsverhoringen. De meeste oude Maria-oorden in ons land vinden hun oorsprong in een legende. Drs. Johan Bertrand heeft die weten te achterhalen en vertelt die zo sappig, dat die hier moet worden aangehaald.
Legende van Onze Lieve vrouw ter Nood
(Drs. Johan Bertrand)
Och, die goede Nelis kon het ook niet helpen, dat hij op zijn achtendertigste jaar nog niet verder kon tellen dan twaalf. Hij was van kleins af aan koeienhoeder geweest en verdiende daarbij wat zondagsgeld met het breien van sokken voor de boerin van de grote Runxputter hoeve.
Maar bij de Lieve Heer stond hij danig in aanzien. Toen hij in het voorjaar kievitseieren ging zoeken op het land van boer Siemen, trapte hij met zijn klomp op een kantig blok onder het zand. Hij woelde deze met zijn grote scheppen van handen los en greep ernaar om hem weg te gooien. Maar bukkend zag hij dat het een houten beeldje was van Maria met het Jezuskind.
Zijn oude moeder veegde het met haar neusdoek schoon van zand en stof en borg het in een oude koffer om het de volgende dag te dragen naar meneer pastoor. Maar toen goede Nelis zich ’s morgens over het land van boer Siemen naar zijn koeien repte, vond hij bij een kuiltje met drie kievitseieren weer het houten beeldje van de Moedermaagd.
Een rijk koopman uit Alkmaar, Johannes Mors genaamd, die in die wondere dagen met een schip vol ijzer op zee voer, heeft dit vreemde gebeuren bevestigd, want toen hij met zijn boot dagen lang dobberde zonder wind, zodat hij met zijn matrozen de hongerdood dreigde te sterven, droomde hij van het Runxputter beeldje, zonder dat hij er ooit van had gehoord. Een vrouwenstem fluisterde: “De wind zal waaien als je mij vereren gaat!”
Hij had niet mooier kunnen dromen want zijn schip voer mee met de zuidenwind. En toen hij na veel zoeken het gehucht Runxputte had gevonden, had hij handenvol gouddukaten meegebracht voor het bouwen van een stenen kapel, waarover reeds in 1409 een rector werd aangesteld.
filmpje
Filmpje herfst
12 Juli 1905 wordt het devotiekruis geplaats deze is vervaardigd door Jan Stuyt
In 1913 werd op het terrein van O.L.Vr. ter Nood de grote Noodkerk gebouwd, die thans de Bedevaartskapel of Grote Kapel genoemd wordt, omdat hier de liturgische vieringen gehouden worden voor grotere groepen pelgrims. De Grote Kapel, architect Jan Stuyt, was bedoeld om na 50 jaar plaats te maken voor een fraaiere en permanente kerk – “een Basiliek”- zoals men gedroomd had en Mgr. Huibers bedoeld had. De kerk is er door gebrek aan middelen nooit gekomen. Wel bestaan er plannen voor, ontworpen door de zoon van de bouwheer Stuyt. De heer Han Mengelberg kapte een groot Mariabeeld, dat in 1923 geschonken werd aan dit Genadeoord door Den Haag. In 1989 werd dit beeld behandeld i.v.m. houtworm en is opnieuw beschilderd, hetgeen herhaald is in 2005.
In 1960 werd het interieur sterk gewijzigd en verfraaid door werken van diverse kunstenaars:
Loek Lafeber maakte het tabernakel;
Jaap Min vervaardigde het kroontje voor het Mariabeeld;
Pieter van Velzen uit Loosdrecht maakte het kruis met corpus.
De kruiswegstaties langs de muren van het gebouw werden geschilderd door de Brabantse kunstnaar Jan Kruisen en zijn in leen van de Paters Montfortanen van het Klein Seminarie in Schimmert.
Aan de westelijke muur hangt een schilderij van Pieter van Velzen, wat in opdracht gemaakt werd. De bedoeling was een gehele kruisweg te laten vervaardigen, maar vanwege de hoge kosten bleef het bij dit ene schilderij.
De Bedevaartskapel werd in het begin van het jaar 1988 gerestaureerd en aangepast aan de eisen van deze tijd.
In 2003 werden de spanten vernieuwd.
Aanvankelijk was de achterkant recht van de grote kapel.Het tabernakel stond links waar nu het koor staat op de plaats van het orgel.
Sint Antonius, patroon van wat kwijt is heeft een plekje achter in de kerk .
Orgel
Het grote orgel is in 1874 gebouwd door de firma Pels uit Alkmaar. Het is een pneumatisch orgel (door luchtdruk aangedreven)
Het kleine orgel beneden is een Heiligerorgel. Het is een elektrisch orgel, afkomstig uit de parochie “De blijde Mare” uit Alkmaar-Noord, eerder bij de zusters van Franeker.
Klokkentoren
Bij de bouw van de Kapel in 1913 werd tevens een klokkentoren gemaakt. Na verloop van jaren raakte deze vervallen en werd in 1963 vervangen door een modern open torentje, naar een ontwerp van architect Thunissen. Ook deze kon de tand des tijds niet doorstaan en werd in 1996 vervangen door een nieuwe, waarbij 3 elektrische klokjes geïnstalleerd werden.
De Kruiswegstaties in het park
Vanuit de Bedevaartskapel begint de wandeling door het park, langs een pad, waarlangs men 13 kleine kapellen en een Calvarieberg gebouwd heeft. Dit is de Kruisweg: de gedachtenis aan de lijdensweg die Jezus is gegaan door Jeruzalem, de Via Dolorosa.
Reeds in de vroegste tijd hielden de Christenen de plaatsen heilig, waar volgens de Schrift en mondelinge overlevering Jezus verder vernedering of vertroosting gevonden zou hebben. Men richtte daar tekens op (Staties) Op de meeste bedevaartsoorden vormen die een Kruisweg om het Lijden van de Heer te overdenken. De kruiswegstaties van Heiloo werden reeds gebouwd in 1915 en zijn geschenken van vele bedevaarten die naar Heiloo kwamen.
–
-
In 1912 werd de Calvarie bergen de kruisgroep gebouwd.
In 1947 begaf het Christusbeelds het en werd er een nieuw kruis gezet
op 17 mei werd er een beeld geplaats vervaardigd door Schoenmakers.
De andere beelden werden wegghaald omdat ze niet erbij pasten.
In 1992 werd er weer een ander beeld geplaats , van
De rots werd gemaakt door Funnikotter uit Rotterdam in 1912.
Op de Calvarieberg, de 12e statie, werd een groep beelden geplaatst. Het houten kruis is inmiddels vervangen door een betonnen kruis, met ook een betonnen Christusfiguur.Het 1e was echter niet bestand tegen de weersinvloeden.Daarna werd er een kruis gplaatst wat Schoenmakers gemaakt had. In 1992 is er weer een ander corpus aangebracht.Deze keer van beton.
In het bos bevindt zich het rustaltaar, tegenover de vijver. Hier werd bij bedevaarten tijdens de processies een halte gemaakt en soms gepreekt.
De vijver die al bestond in 1909 werd verlegt in 1922 .Het rustaltaar werd in 1925 veranderd.12 juli 1905 werd het devotiekruis geplaats .
Stukje bij beetje werd de grond bijgekocht en in 1912 werd het park aangelegd.
Het kostershuis wordt in 19 35 gebouwd en Kapellaan 13 wordt in 1938 door een priester uit Purmerend gebouwd. Deze priester woont daarin met 2 ongehuwde zussen. Het huis heet dan Mariaoord en later wordt het Ain Karim genoemd, naar de plaats waar de engel Gabriel Maria bezoekt. In deze plaats is n u een kerk met een heel groot plein waar aan de muren in alle talen het Magnificat geschreven staat.
Door het midden van de pergola, rond de Put, gaat u via de Willibrordlaan naar het beeld van de heilige Willibrord, dat daar in 1932 geplaatst werd ter vervanging van een kleiner beeld, dat nu in de Bedevaartskapel prijkt.
Dit nieuwe beeld, met een zeer gevoelige gelaatsuitdrukking werd vervaardigd door beeldhouwer Biesot en geschonken door de R.K. Volksbond van Velsen. Sint Willibrord waakt over het heiligdom van de Moeder van de Heer.
Sinds de vroegste tijden is er een band tussen de heilige en dit heiligdom, getuige de gravure waarop Sint Willibrord de ruïne van de kapel beheert.
Nivelsteinersteen wordt er gebruikt.
Op de weg naar het beeld, passeert u de Rotsfontein, van recente datum. Het vervangt het oude bedevaartskruis, waaronder een onderaardse leiding water uit de Put geleidde, om de bedevaartgangers de kans te geven water mee naar huis te nemen.
De Rotsfontein is nu een meditatief hoekje over “Levend Water”
Het Kruippad
Rondom de Kapel ziet men nog steeds het “Kruippad”. Wederom volgens een oude overlevering kropen de pelgrims van de Middeleeuwen eerst op blote knieën rondom de Kapel voordat men er in binnentrad. Onze voorouders moeten dit heel gewoon gevonden hebben en zelfs de wereldse rechters deelden straffen uit van 10 tot 20 maal rond de Kapel. Deze praktijk is natuurlijk reeds lang verdwenen.
Montfort.
De architect begreep dat tussen de kapel en omgeving een innig verband moest zijn en dat verkreeg hij door een ruim plein als atrium (voorhof) ervoor te plaatsen, zodat hierdoor een overgang van gebouw naar park werd gevormd. Dit voorhof fungeert ook als processiegang voor de pelgrims en als omlijsting van de Put.
Fresco’s Kleine kapel Voor de Genadekapel bevindt zich sinds mensenheugenis de Runxput.
Algemeen wordt aangenomen dat hij zijn naam dankt aan een achtergebleven Noorman, Rorik, een Deense prins. Lodewijk de Vrome kon Rorik best gebruiken in zijn strijd tegen de invallende Vikingen. Deze vechtersbaas liet zich in 872 dopen. De overlevering doet ons geloven dat de Put hiermee in verband staat.
De Runxput werd na de verwoesting van de kapel in 1573 met het puin van de muurresten gedempt. Toch schijnt hij in de nacht van 8-9 december in 1713 weer volop water gespoten te hebben. Er heeft nooit een uitspraak plaats gevonden over het natuurlijke of bovennatuurlijke karakter ervan, maar de katholieken ter plaatse zagen iets bijzonders in dit gebeuren, ook vanwege het samenvallen met de dag, dat de kerk het feest van Maria’s Onbevlekte Ontvangenis eert (8 december) De Runxput werd op die dag de MARIABRON en aan het water wordt tot op de dag van heden geneeskrachtige werking toegeschreven.
Aan de westelijke muur hangt een schilderij van Pieter van Velzen, wat in opdracht gemaakt werd. De bedoeling was een gehele kruisweg te laten vervaardigen, maar vanwege de hoge kosten bleef het bij dit ene schilderij.
De Bedevaartskapel werd in het begin van het jaar 1988 gerestaureerd en aangepast aan de eisen van deze tijd.
In 2003 werden de spanten vernieuwd.
Mooie site over geschiednis van deze omgeving op
KAPEL BUURTJE
uit :"Volluk" door Marga Wuis.( 1994?)
In een stukje krant van 1994 kwam ik een intervieuw tegen van Marga Wuis met een paar mensen van kapel’.
Daarin vertelt Bets Ligthart (toen 72 ) over kapel :
Op het hoekje had je Dirk Ruiter met een souvenirswinkeltje.
Klaas Ruiter deed zijn St Willibrordus cafe over aan zoon Jan.
Pelgrimdrust was in handen van zoon Jaap en in cafe Runxputte naast het huis van de rector was zoon Dirk de baas.
Het stalletje van Bethlehem was overgenomen door Lise Broers,: een café en souvenirwinkel,maar ook kruidenier.( Daar kocht je zondags van je zondaggeld voor 1 cent koningsbrood en zoute drop) Veevoer, klompen, alles verkocht die, je kon het niet zo gek bedenken.
‘ t Kapelletje was van Niek Kaandorp: Hij was opperman bij Duin en Bosch toen dat werd gebouwd.Zijn vrouw runde het cafeetje. Dan Kees Dekker,Keessie de Kat noemden wij hem, van het café ‘t Putje.En aan de andere kant van het café van Jaap Ruiter dat was " Pelgrimsrust ".En dan had je over het spoor ook nog het café annex melksalon van Merx.
In het buurtje had je boeren en tuiders en bakker Pronk was ook een bekende van iedereen.
In de jaren 60 veranderde het erg en 1973 was de handel in devotionalia verdwenen. Er waren nog maar 2 cafe’s open.
Cafe Kaandorp ( later ‘t Akertje) en het pas vernieuwde Runxputte ( ‘t Putje geheten ).
In 1993 sloten de laatste cafe’s hun deuren.
Toen werd Oesdom gebouwd.
Jan Mors de bul-loper had je ook nog .Jan ging in de zomer elke ochtend en avond langs met zijn stier, terwijl hij op een grote hoorn blies om de boeren die een tochtige koe hadden te laten weten dat hij er aan kwam.
Arie Mors was een zoon van Jan Mors en Trijntje Schuyt en werd geboren op 1 augustus 1912 en was een van de 15 kinderen.Zijn wieg stond op de plek waar later de Johannes Hoeve kwam op het eind van de oprijlaan in de kapellaan.
Zijn vader was niet alleen bul-loper , maar ook veehandelaar, veeboer en tuinder.Armoede troef. Een slof aardbeien van 500 gram bracht een kwartje op.40 liter melk voor 80 cent aan de weg.Sperciebonen 2 cent een kilo.Speciale voorzieningen waren er toen niet, je moest jezelf maar reddenIn de zomer hadden ze geen tijd om te eten en in de winter hàdden ze geen eten. Arie zelf zag dan ook niet veel in het tuindersvak en werkte 25 jaar bij de spoorwegen in 1940 vertrok hij van kapel.
Arie heeft de hele opgang van de Mariaverering meegemaakt.
Lopend, met paard en wagen,een enkeling op de fiets, kwamen de pelgrims uit heel Noord -en Zuid Holland met 1000=enden over de zandwegen naar kapel.
Later, in 1914 werd de spoorweghalte aangelegd, kwamen ze met treinwagons en bussen vol.Nu stopt er zo af en toe een trein op aanvraag op de bedevaartdagen en 1e zaterdagen.
Bets Ligthart woont met haar zus en 3 broers op een boerderij aan de Westerweg.Alle 5 ongehuwd .
Fresco genade kapelHet beeld van Onze Lieve Vrouw ter Nood
Het oorspronkelijke beeld schijnt in de troebele dagen van de Reformatie verloren te zijn geraakt. Het Mariabeeld dat nu in de Genadekapel boven het altaar prijkt, werd vervaardigd naar een oude bedevaartspenning uit de 17e eeuw, die Mgr. J.J. Graaf als bij toeval had ontdekt in het Bisschoppelijk Museum te Haarlem. De medaille toont Maria met het Jezuskind op haar rechterarm. Naast de voeten van Maria rijzen kleine takjes uit de grond, welke te schijnen wijzen op het bos, de grote openluchtkapel, waar Maria nog steeds vereerd werd na de verwoesting van Haar Heiligdom.
Naar deze medaille vervaardigde de Utrechtse beeldhouwer Han Mengelberg van witte zandsteen een Mariabeeld. De voorstelling, uit het begin van de 20e eeuw, vertoont 15e eeuwse trekken en herinnert aan de Utrechts-Keulse School. Het Goddelijk Kind, in profiel zitten op de rechterarm van Maria, slaat Zijn linkerhandje om de hals van Zijn Moeder, die Het liefdevol een appel aanbiedt, als symbool van de overwonnen zonde. Het beeld rust op een leisteen uit de grot van Lourdes, die Bernadette “mijn hemel” noemde.
Het beeld werd geschonken door de Amsterdamse bedevaart en werd op 2 september 1908 op de plaats van de verwoeste kapel geplaatst. De beschildering ervan vond pas in 1923 plaats, in het atelier van de maker.
Er is een steen in de muur van Julianaklooster
Opening Juliana klooster 18 juli 1932.
Johannes Dominicus Josephus Aengenent Bisschop van Haarlem .
Heropening klooster 9 oktober 2009 door Mgr. J.M. Punt
Grote of bedevaart kapel
Net als Willibrord was Adelbert een prediker die het christendom aan de heidenen verkondigde.Na zij dood werd hij begraven op wat nu de Adelbertusakker heet.Het verhaal van de Adelbertusput komt voort uit een legende rondom de non Wilfist .Zij kreeg in een droom de opdracht graaf Dirk 1 aan te sporen het gebeente van Adelbert op te graven.Op de plek waar het skelet lag, ontsprong de heilige bron.
Tenslotte is er de RUNXPUTTE tussenHeiloo en Limmen, bij Onze Lieve Vrouw ter Nood.Hier zijn zelfs 2 legendes die het ontstaan van de Heiligdom proberen te verklaren.in het 1e is er de vondst van een Mariabeeldje in de buurt van boerenerf Runxputte .In het 2e versie is er een rijke koopman die een visioen krijgt over de Runxputte en krijgt de opdracht een kapel te bouwen.
In 1713 begon de Mariabron spontaan water te geven in de nacht van 8 op 9 december.De bron was dus al bekend uit vroegere tijd, maar was dichtgemaakt om te beletten dat mensen naar die plaats gingen . In 1905 wordt de bron weer terug gevonden .
Net als Willibrord was Adelbert een prediker die het christendom aan de heidenen verkondigde.Na zij dood werd hij begraven op wat nu de Adelbertusakker heet.Het verhaal van de Adelbertusput komt voort uit een legende rondom de non Wilfist .Zij kreeg in een droom de opdracht graaf Dirk 1 aan te sporen het gebeente van Adelbert op te graven.Op de plek waar het skelet lag, ontsprong de heilige bron.
Tenslotte is er de RUNXPUTTE tussenHeiloo en Limmen, bij Onze Lieve Vrouw ter Nood.Hier zijn zelfs 2 legendes die het ontstaan van de Heiligdom proberen te verklaren.in het 1e is er de vondst van een Mariabeeldje in de buurt van boerenerf Runxputte .In het 2e versie is er een rijke koopman die een visioen krijgt over de Runxputte en krijgt de opdracht een kapel te bouwen.
In 1713 begon de Mariabron spontaan water te geven in de nacht van 8 op 9 december.De bron was dus al bekend uit vroegere tijd, maar was dichtgemaakt om te beletten dat mensen naar die plaats gingen . In 1905 wordt de bron weer terug gevonden .
