Geschiedenis 2

watch?v=Fi7j_Wnx4VM

 Als u op bovenstaande letters en cijfers drukt begint er een filpje over Onze Lieve Vrouw ter Nood

            

  

 

\\ –

 

 Over onze Lieve vrouw ter Nood  Heiloo 

  

 

–

Bisschoppen van Haarlem.

Mgr.PuntMgr. Bomers

 

 

Mgr.ZwartkruisMgr. Huibers

 

Mgr.DodewaardMgr. Callier

 

 

Mgr.Aengenent 

 

 

 

 

  

Geschiedenis kapel
 
 —-
 
 

  Dhr. G. v.d.Bosch     * 8 September 1857                               + 18 Januari    1931  

In de krant van 17-09-1934: Na het pontificaal lof op den St. Adelbertusakker te Egmond Binnen (in verband met de 1e steenlegging voor de te herbouwen  abdij) hebben, naar de MSB meedeelt,velen , die de plechtigheid hadden bijgewoond, gevolg gegeven aan de uitnodiging van pastoor W.Nolet, om een bezoek te brengen aan het graf van Gerrit van den Bosch, den grooten promotor voor het herstel van de abdij.
Gerrit van de Bosch zette zich dus ook enorm in voor de herbouw van de abdij te Egmond Binnen.
De heer CORNELIS  ENKE   

De naam Onze Lieve Vrouw ter Nood.
Uit  genezend bronwater met geuzenbloed.Door Bob de Mon.
 De kapel die de Alkmaarse koopman ( reder ) Johannes Mors bij de Runxputte  had laten neerzetten , gaat tijdens  Alkmaars ontzet in 1573 verloren. Wat rest is een ruine  De put is gedempt  en het geneeskrachtig water blijft ruim een eeuw  lang diep onder de grond.. Toch blijven de pelgrims  onverminderd naar de resten van de kapel komen en maken  er op hun knie-en  hun rondjes. Dit geheel tegen de zin van de protestantse overheid  die in 1637 de ruine  laat afbreken .  In 1713 komt de bedevaartsplaats  weer in de belangstelling .De runderpest heerst alom  en de boeren  zijn radeloos.Alleen de hemel kan uitkomst  brengen.Dan doet het verhaal de ronde dat er weer water in de put stroomt.Het water kan ook vee genezen en zo begint  een stormloop op de oude put.
De protestanten begrijpen er niets van  tekenen boos het volgende op.
Rond de vermelde plek staan  3 of 4 huizen  die als herbergen zijn ingericht voor de bedevaartgangers  die hier van alle kanten heen komen  om te bidden. De bewoners  van de huizen hebben s’nachts  in het donker deze waterfontijn, die met felle stralen omhoog spoot , ontdekt  en dit als een wonder verder verteld. Zij voegden  er aan toe  dat het water heilig was en een voortreffelijk middel  tegen de heersende runderpest . Een der kasteleins hield  dit zodanig  met stijve kaken  vol , dat zijn verzinsel  bij de eenvoudige roomsen  geloof vond  en overal verspreid werd. De  toeloop van deze onnozelaars is de 1e dagen na het voorgewende mirakel ongewoon groot geweest. Doch de toeloop hield welhaast op toen het water geen effect bleek te hebben en verstandige lieden , ofschoon ze rooms waren , duidelijk inzagen dat dit zogenaamde wonder een slimme zet van de kastelein en zijn vrouw  was om hun slappe nering wat op te voeren.    
Een jaar later bemoeien de predikanten  Adrianus Bijl en Guiliemus Vermaten  zich met de zaak . Zij stellen hoogstpersoonlijk een onderzoek  in en komentot de conclusie: : Nog ieder jaar trekken mensen van alle rang en stand naar de plek waar de kapel gestaan heeft.Er wordt gebeden , men kruipt er rond op de knie-en!  maar erger toch is het opnieuw opborrelen van de waterwel.Men trekt zelfs uit Braband en Limburg hierheen , nu ze weten dat daar de Runxputte ligt.  
 
Mgr. Graaf ,geleerde historieschrijver en eerste voorzitter van de Bisschoppelijke Commissie , heeft aangetoond dat de titel :"de nood"  moet worden gelezen als: "O.L. Vrouw hulp in onze nood."
De H. Maagd  werd aangeroepen als helpster  der mensheid  in hun noodwendigheid. Niet zoals men een poosje dacht als de Moeder van de Smarten, de moeder die zelf in verdrietig is. In het lied wat :"Liedeke van Heylo" is, wordt ook gesproken over de smarten van de mensen en niet over de smarten van Maria zelf.
 
 
 
 
 
 
 
  De oudste foto is  uit 1919. De vijver is er nog steeds. Vroeger leerden de buurkinderen hier schaatsen voor ze het echte ijs op mochten.Op de rechter foto ziet  u picknickers Op de foto’s rechts boven  ziet u het koffiehuis St.Willibrort.onderste foto’s zijn van cafe Pelgrimsrust.
Op de foto’s  ziet u de 1e manier van bedevaarten, er was alleen een kruis en bidstoeltje/bankje.
 
 
 Er waren heel wat  serviezen met afbeeldingen van kapel erop.
 
 
Pastoor van Geelen weet door een slimme zet  de kapel-grond te verwerven  in 1902
Als de margarinefabrikant  de oude Runxputte heeft terug gevonden (19 maart 1905 ), realiseert hij zich dat hij nog wel eens problemen  kan krijgen. Hij heeft de opgravingen zonder medeweten van bisschop Callier laten geschieden  en daar wringt de schoen  op een geweldige manier. Plotseling herinnert  hij zich dat er in 1830 een verbod was op het houden van bedevaarten.
Monseigneur Callier was echter zeer verheugd  over de actie van v.d. Bosch en gaf hem alle zegen ,omdat de devotie  tot Onze Lieve Vrouw ter Nood  in Heiloo in ere hersteld  kon worden. Daardoor liet v.d.Bosch verder graven en nog geen week later stootte  hij op de fundamenten van de oude kapel  die rond 1400  moest zijn gebouwd.De innig gelukkige margarinefabrikant liet van vreugde een kruisplaatsen en een knielbank  en knielde daar als 1e op.  Als  de eerste pelgrims  op 16 julie 1905 weer toestromen  bevindt zich onder hen ook Kees Enke .De meer dan 90 jaar oude werkman strompeld gelukkig mee. Hij laat iedereen weten dat hij in 1830 de laatset bedevaart ook meegelopen heeft.
Als pastoor Suidgeest uit Egmond aan Zee tijdens de 1e wereldoorlog 2 processies laat organiseren , loopt het aantal  pelgrims op tot  3700 . De dorpspastoor bevordert  zonder medeweten van het episcopaat "Onze Lieve Vrouw ter Nood" tot "KONING VAN DE VREDE" .De bisschoppelijke Commisssie laat per brief aan margarinefabrikant Gerrit v.d Bosch  weten: "Ik hoop van ganser harte dat de man  zich stilhoudt ,anders krijgen we nog verklaringen  en pourparles = praatjes, die verre van stichtend  zijn en de devotie  alleen maar kunnen schaden".
Er wordt niet meer schade aangebracht dan een paar gekrengte zielen  en de pelgrims blijven met duizenden toestromen.
 In 1909 verschijnt er na ruim 3 eeuwen weer een kapel bij de Runxputte.Na 4 jaar is deze al ontoereikend voor de kerkgangers en in 1913 komt er dan ook een veel grotere noodkerk.Deze biedt plaats aan meer dan 1000 personenOok nu nog gaat deze kerk regelmatig helemaal vol. De aannemer is de heer Smit uit Alkmaar en voor Fl. 18.800  zet hij de kerk neer met de bedoeling dat de heer J. Stuijt een ontwerp maakt om over 50 jaar een  basiliek neer te zetten.
 Jan Stuijt tekent wel de Genade kapel  in 1930 begint men daar aan.Een voorbeeld van meesterschap.De uit natuursteen opgetrokken  kapel oogt alsof  deze er al eeuwen staat. ( Nivelsteiner steen)
Han Bijvoet  maakt de wandschilderingen
  
—
 
 
 
 Pastoor A.F. Suidgeest was een van de initiatiefnemers die bedevaarten organiseerden.Hij regelde ook bedevaarten naar Lourdes, Fatima  en Rome.Hij werkte enorm en organiseerde o.a in 1915 een fanfarebedevaart  voor de vrede. Hij introduceerde een nieuwe titel voor O.L.Vrouw en noemde Haar: O.L.Vrouw van de Vrede.Toen hij ook nog begon te voorspellen wanneer de oorlog voorbij zou zijn  per advertentie in : "De TijD" leverde het hem een reprimande  van Mgr. de Graaf op.
 
  
 
  Op 17 januari wordt  de baljuw van Kennemerland naar Oesdom gestuurd. Hij moet onderzoeken  hoe schandalig de bedevaartgangers  bij de Runxputte zich gedragen. Baljuw Diederik  rapporteert dat er inderdaad nog steeds honderden mensen water uit de Runxputte komen halen om daarmee de  heersende runderpest te bestrijden.
Maar van wantoestanden is geen sprake.
Diederik vraagt de gereformeerde classis van Alkmaar met enige ironie om een aanbeveling tot nader onderzoek in deze " verschrikkelijke " zaak.  Daarmee gooit hij de knuppel in het statelijke hoenderhok. De Heren Staten geven het geval Runxputte nu in handen van de Gecommiteerde Raden. Die hebben binnen 4 weken hun plan  van aanpak klaar. Van het heiligdom zal een onheilsplek gemaakt worden .Het Alkmaarse galgenveld dat zich tot dan op het Schermereiland bevond , zal  verhuizen naar Oesdom. Ter plekke moet een schandpaal komen voor iedereen die betrapt wordt op kruipen of op  het bidden van de Rozenkrans. De godsdienstige dwalers kunnen dan onmiddelijk aan de kaak gesteld worden.Verder dient de plek ,waaromheen een degelijke omheining zal komen, streng te worden bewaakt.Een ieder die de euvele moedheeft om zich binnen die omheining te begeven, loopt  het risico  van ferme lijfstraf.
TAPVERBOD
De herbergiers van de tot dan toe 5 florerende etablisementen  moeten  met onmiddelijke ingang  een tapverbod krijgen En wee de herbergier die aan een roomse pelgrim onderdak durft te verlenen!!!!
Zijn zaak wordt met de grond gelijk gemaakt.  Zonodig wordt de grond onteigend en aan de gereformeerde kerk van Heiloo geschonken. De put moet met puin gedempt worden  .Het opborrelende water moet nadat de grond rondom enigzins is afgegraven , blijvend een moeras vormen. "Dat dient de Roomschen tot grote grief .
Uiteindelijk wordt alleen  de put gedempt en krijgen de herbergiers te horen dat het verlenen van onderdak aan pelgrims gelijk staat met 6 weken sluiting  van hun zaak. De eeuw  daarop slaan baljuws herhaaldelijk de verboden processies uiteen.Vooral de Amsterdamse Katholieken blijven provocerend naar Oesdom komen.In 1807 lijkt er een kentering in de kwestie te komen.Door ingrijpen van de Franse besetterkomt er wat meer ruimte voor de katholieken.   Een processie ter ere van Maria Hemelvaartop 15 augustus wordt toegestaan .Maar als de katholieken na deze vinger ook de hele hand willen hebben,vangen ze BOT een processieop 8 september wordt  verboden  en een garnizoen soldaat verspert de weg naar de RUNXPUT.
BEDEVAARTEN
Als het jaar daarop de stoutmoedige katholieken zich toch weer verzamelen, staan de soldaten opnieuw klaar. Tot stomme verbazing van hun commandant gaat de stoet nu richting Heiloo om bij de Willibrordusput te bidden.De commandant heeft alleen orders gekregen om een bedevaart naar de Runxput te verhinderen  en grijpt daarom niet in
 — 
 
 
 

 

Het duurt tot 1817 voordat  de bedevaarten officieel weer worden toegestaan.Als oud burgemeester Verschuur van Alkmaar enige jaren later de grond om de put koopten de pelgrims van zijn landgoed weert breken er herhaaldelijk rellen uit.De pelgims kregen een slechte naam  en in 1830 verbiedt het bisdom Haarlem zelf de bedevaarten.Het "bloed" of liever gezegd het Runxputtewater  stroomt echter waar het niet gaan kan  en mensen blijven komen , nu echter in het geheim.  In 1902 weet pastoor GEENEN  met behulp van Klaas Ruiter de grond op slinkse wijze aan te kopen.De Alkmaarse margarinefabrikant GERRIT VAN DEN BOSCH, katholiek in hart en nieren   looft in 1905  100 gulden uit voor de vinder van de verdwenen  Runxput. Een groep mannen waaronder dhr. Zeeman graven een paar meter diep en vinden niets.Slechts een oude grote sleutel komen ze tegen…. Dan besluiten ze om te stoppen.Tot een van de mannen ziet dat er een paar stappen van hun af een boom weeldig staat te groeien… Waar haalt die boom zijn water vandaan denkt hij hardop… Ze besluiten om de boom uit te  graven en dan zien ze dat deze boom met zijn wortels in de put staat en hebben ze de put gevonden.
Op 14 maart begint en zoektocht en op 20 maart stuit men op de verdwenen bron. Op 16 juli is er na zeventig jaar weer een bedevaart. Amsterdammers reizen met de tram  naar Haarlem en lopen de hele nacht in processie naar de Runxputte. Als de margarinefabrikant er aan herinnert wordt dat de bisschop van Haarlem de bedevaarten heeft verboden schrikt hij er erg van.Monseigneur Callier de bisschop van Haarlem geeft van den Bosch echter alle zegen.Het is tenslotte een periode waarin de katholiek weer uit zijn schulp mag kruipen en dat doen ze met overgaven. Aangemoedigd door de bisschop laat dhr.  van den Bosch nog verder graven  en nog geen week later stuit men op de fundamenten van de oude kapel die rond 1400 moet zijn gebouwd.De in en in gelukkige van den Bosch laat er een kruis planten en als eerste knielt hij er neer.
Op 16 juli 1905 is er maar een kleine stoet waarin Kees Enke meeloopt.De 90 jarige laat   iedereen vol trots weten dat hij ook de laatste bedevaart van 1839 nog heeft meegemaakt.
 
 
 

 

 
 
 
 Er is  een  afbeelding  van de zittende Moeder Gods met het lichaam van haar gestorven zoon op de schoot. Door deze afbeelding ontstond er even verwarring over de afbeelding die echt bij O.L.Vr. ter Nood hoort.Het is duidelijk een afbeelding  die de typische stijl heeft van  de Beuroner Schule. Maar weldra vindt mgr. Graaf  in de collectie  van het Bisschoppelijk Museum Haarlem de zilveren bedevaartsmedaille uit de 17e eeuw. Vanaf dat moment zal de medaille de vormgeving  van het genadebeeld bepalen en verdwijnt het beeld van de pieta.  
 Het was  duidelijk  dat in het jaar 1011  nog geen sprake was van Maria ver- eering op deze plaats.
 
 
 
 
 
Sinds  enige eeuwen is er een gezelschap  van paters Jezuiten , die de naam dragen van Bollandisten , bezig  met de beschrijving  van de levens  van alle Heiligen die in de katholieken kerk vereerd worden.In die beschrijvingen vindt men ook de heilige Donatianus . Aan deze levensbeschrijving is  toegevoegd het verhaal  van wonderen,die op voorspraak van de H.Donatius gebeuren.
 
Een jaar werd tijdelijk een tent opgezet, maar toen deze tent een paar maal omwaaide, heeft men besloten om een kapel te bouwen.In 1913 werd de grote kapel gebouwd.De kapel was bestemd voOr 50 jaar, maar is er nu nog steeds
 
                                                            
                                    
 Archiefstukken  waarin Cornelis Enke vertelt hoe het vroeger hier was. 
 
 
 
Tekst van de archief brief:
Den zesden Juli negentienhonderd vijf ,des namiddags ten zeven ure,compareerde voor Mattheus Gouverne,Notaris ter standplaats Alkmaar, in de gemeente Heilo Cornelis Enke, arbeider,wonende  te Heilo, alwaar hij, volgens  zijne verklaring geboren is den zeventiende Mei Achttienhonderd tien.*(17-01-1810)
De comparant aan den notaris bekend, verklaarde te verlangen  dat in geschrift  worde gebracht :
A  dat hem  bij overleveing bekend is :
1 Dat op het perceel Land te Heilo, aan de Kapellaan , gestaan heeft een Kapel,toegewijd aan Onze Lieve Vrouw ter Nood
2 Dat vele Roomsch Katholieken aldaar steeds ter bedevaart kwamen
3 Dat de Kapel vernield  werd  in vijftienhonderd drie en zeventig (1573) en gelijk gemaakt werd met den grond  in zestienhonderd zevenendertig.(1637).
 Dat hij zich herinnert , ja zelfs van achttienhonderd zeventien af (1817),
1 Dat vele Roomsch Katholieken op meer gemeld perceel bijeen kwamen en zich in gebed begaven onder aanroeping van  de Heilige Maagd  en Moeder Gods Maria;
2 Dat ook  hij destijds meermalen deelgenomen heeft  aan die Godsvruchtige oefeningen;  
3 Dat onder die pelgrims onderscheidene  personen uit de Omsteken van Haarlem,Overveen, Akersloot, als anderzints waren en als  voorbidder optrad Gerrit Roozendaal, die koster was in de kerk  te Akersloot.
4 Dat de pelgrims van waskaarsen voorzien , die ontstaken op het terrein , ze in den grond  plaatsten en alsdan biddende zich begaven langs de parochiekerk  naar het Sint Willibrordusputje. Op de verschillende kruiswegen , bij de kerk en bij gezegend putje  werd nu en dan stil gehouden en extra gebeden gestort. Die pelgrims  hielden dan processie , waarbij  gedragen werd een kruis en 2 vaandels, waarvan een  de beeltenis  bevatte van de Heilige Maagd Maria.
Nadat voormelde gedaan was en op het meergemelde perceel  algemeen bekend  onder den naam van HET HEILIGE LAND terugkeerden , werden  de brandende kaarsen  uitgedoofd  en in stukjes kaars meegenomen.De comparant verklaarde  zich bereid  om het  vorenstaande ten alle tijde onder ede te bevestigen.Waarvan is opgemaakt  dit proces  vebaal, ten tijde en ter plaatse voormeld en gesloten des namiddags  ten acht ure, in tegenwoordigheid  van de Heeren Wilhelmus Hermanus  de Groot, Kapelaan, wonende te Heilo en Gerardus Theodorus Maria van den Bosch, industrieel wonende te Alkmaar, beide als getuige  daartoe vezocht.
Na voorlezing  hebben de Notaris en de getuigen de acte onderteekend , nadat de comparant verklaard had zijn naam  niet te kunnen  teekenen wegens de zenuwen.
Geregistreerd  te Alkmaar, den  zevenden juli 1900 vijf , deel 149, folio 39 verso, vak 6 , een blad, geen renvooi.
Ontvangen  voor recht : een gulden twintig cent.
De ontvanger Dingmans,
Voor afschrift Gouverne , Notaris.
 
 
De nieuwe genadekapel wordt in gebruik genomen.
Alkmaarsche courant : 9 juli 1930.
De parochie van " St.Willibrordus"  te Heiloo  is in feesttooi.Van bijna alle huizen der katholieken  wappert de driekleur, bij velen met bisschoppelijken wimpel.
Het is het feest van de bedevaartsplaats O.L.Vr. ter Nood.Het is een kwart eeuw 
geleden dat de herleefde devotie tot Maria tot uiting kwam. Toen werd de in 1630 ontstane ruine weer opgebouwd en een eenvoudige noodkapel verrrees op de zelfde plek .Thans is voor de noodkapel een mooie bliujvende kapel verrezen , een kapel eenvoudig van lijn ,opgetrokken uit natuursyeen ,doch een juweeltje van oude kunst, die den architect Stuijt te Den haag weere aan doet.
Mgr, Aengenent,Haarlem’s r.k.bisschop, was op bezoek .Reeds om 7 uur arriveerde de bisschop  en om half 8 ving de consecratie aan. Daarna werd door de 3 priesters bestuursleden van de bedevaartsplaats een mis tot dankbaarheid opgedragen.
 
Om 19 uur was de  groote bedevaartskerk bijna geheel gevuld.
 
 Aan het hoofdaltaar was een stemmige plantversiering aangebracht.Een kwartier voor tijd betrad de bisschop de kerk,waarna de ponificale hoogmis aanving. Onder de hoogwaardigheidsbekleeders en tientallen van priesters uit het bisdom Haarlem merkten we prof. Nolet uit Warmond,presidenten en regenten van de seminaries en phiosophicum van Warmond en Heemstede ,vele directeuren van bedevaarten uit het bisdom, de leden van het bisschoppelijk comite e.a.
Het versterte zangkoor voerde onder leiding van den directeur ,den heer N.Kuiper, de liturgische gezangen uit. De regeling was bij den orde-commissaris in goede handen.
Hedenmiddag 2 uur heeft de ingebruikneming  van de nieuwe Kaarsenkapel plaats.Alsdan wordt het Maria beeld in processie naar de nieuwe kapel overgebracht.    
 Pater Bertrand  was een Montfortaan die heel wat jaren op kapel de scepter zwaaide.
Hij trouwde ons o.a
 
 
  –
De beelden groep  zoals het oorspronkelijk was.
 

 http://www.youtube.com/watch?v=3NxAVoznEr8 Als u op deze regel yiky  komt er een filmpje over de fresco’s

 

—

 Sint Willibrordus

 

—-–